๔๓๓    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๓๕
ทำโอรสของเราให้หัวเราะได้    เราจะให้เครื่องสรรพาภรณ์กะผู้นั้น.    แต่นั้น
หมู่มหาชนทิ้งไถประชุมกัน    พวกมนุษย์แม้แสดงการเล่นต่าง  ๆ   เกิน ๗ ปี
ก็ไม่สามารถให้พระราชกุมารนั้นทรงพระสรวลได้  ลำดับนั้น ท้าวสักกะทรงส่ง
นักฟ้อนที่เป็นเทพดาไป.    นักฟ้อนที่เป็นเทพดาแสดงการฟ้อนที่เป็นทิพย์แล้ว
ทำให้พระราชกุมารทรงพระสรวลได้.     พวกมนุษย์เหล่านั้นจึงพากันกลับที่อยู่
ของตน  ๆ.  พวกมนุษย์เห็นมิตรและสหายเป็นต้นสวนทางมาได้ทำปฏิสันถารว่า
สบายดีอยู่ดอกหรือท่าน  สบายดีอยู่ดอกหรือท่าน ดังนี้ .  เพราะฉะนั้น   ประเทศ
นั้นจึงเรียกว่า  โกสละ  หมายถึงเสียงว่า  กุสลํ   กุสลํ นั้น.  บทว่า  สุนฺทริกาย
นทิยา  ตีเร  คือ ที่ฝั่งแม่น้ำอันมีชื่อย่างนี้ว่า  สุนทริกา.  บทว่า  เตน   โข
ปน ได้แก่  โดยสมัยที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามีพระประสงค์จะทรงแนะนำพราหมณ์
นั้น  จึงเสด็จไปประทับด้วยอิริยาบถนั่งทรงห่มคลุมพระเศียร ณ โคนต้นไม้  ที่
ฝั่งแม่น้ำนั้น.
         บทว่า  สุนฺทริกภารทฺวาโช  ได้แก่ พราหมณ์นั้นอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำนั้น
และบูชาไฟอยู่. อนึ่ง ภารทวาชะเป็นชื่อโคตรของพราหมณ์. เพราะฉะนั้น   ท่าน
จึงกล่าวอย่างนั้น.  บทว่า   อคฺคึ   ชูหติ  ได้แก่ ให้ไฟโพลงด้วยการใส่เครื่อง
บูชา.  บทว่า   อคฺคิหุตํ   ปริจรติ   บำเรอการบูชาไฟ  คือ   เข้าไปยังที่ก่อไฟ
ด้วยการกวาด   ลูบไล้  และพลีกรรมเป็นต้น . บทว่า โก นุ โข อิมํ  หพฺยเสสํ
ภุญฺเชยฺย   ใครหนอควรบริโภคข้าวปายาสที่เหลือนี้   ความว่า  นัยว่าพราหมณ์
นั้นบูชาไฟเห็นข้าวปายาสที่เหลือ   จึงคิดว่ามหาพรหมบริโภคข้าวปายาสที่ใส่ลง
ไปในไฟ   แต่ข้าวปายาสนี้ยังมีเหลืออยู่  ผิว่าเราพึงให้ข้าวปายาสนั้นแก่พราหมณ์
หน้า ๔๓๔