๔๓๕    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๓๗
มองดูอย่างถี่ถ้วนไม่เห็นปลายพระเกศา      แม้แต่น้อยจึงเหยียดหยามกล่าวว่า
มุณฺฑโก   คนโล้นเลี่ยนดังนี้.   ด้วยว่า   พราหมณ์เหล่านั้นมีทิฏฐิเห็นปานนี้.
บทว่า ตโต   จ  ได้แก่จากที่ที่   ยืนอยู่แล้วได้เห็น.  บทว่า  มุณฺฑาปิ  โหนฺติ
ได้แก่  แม้พราหมณ์บางพวกก็เป็นคนโล้นด้วยเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง.
         น  อักษรในบทว่า  น  พฺราหฺมโณ   โนมฺหิ  นี้   ลงในความปฏิเสธ.
โน  อักษรลงในอวธารณะ  (ห้ามความอื่น) ดุจในประโยค น  โน  สมํ  ทรัพย์
นั้นไม่เสมอด้วยพระตถาคต  ดังนี้เป็นต้น. ด้วยบทนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส
ว่า  เรามิใช่พราหมณ์ดังนี้.   บทว่า  น  ราชฺปุตโต  เราไม่ใช่ราชโอรส.  บทว่า
น เวสฺสายโน  เราไม่ใช่แพศย์.  บทว่า อุท  โกจิ โนมฺหิ  ศูทรหรือจัณฑาล
หรือใคร ๆ     แม้อื่น ๆ เราก็ไม่เป็น.  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามการอ้างคำพูด
ว่าโดยชาติอย่างสิ้นเชิงอย่างนี้.   เพราะเหตุไร   เพราะกุลบุตรผู้ได้บรรพชาแล้ว
ย่อมสละชื่อและโคตรที่มีมาก่อน  เหมือนแม่น้ำไหลลงสู่มหาสมุทรฉะนั้น. ปหา-
ราทสูตรเป็นตัวอย่างในข้อนี้.    พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงคัดค้านคำกล่าวถึงชาติ
อย่างนี้  ทรงเปิดเผยพระองค์ตามความเป็นจริง  ตรัสว่าเรากำหนดรู้โคตรของปุถุ-
ชนแล้วไม่มีความกังวล  เที่ยวไปด้วยปัญญาในโลก ดังนี้. หากมีคำถามว่า พระ-
ผู้มีพระภาคเจ้าทรงกำหนดรู้โคตรอย่างไรเล่า.  ตอบว่า   เพราะพระผู้มีพระภาค
เจ้าทรงกำหนดเบญจขันธ์ทั้งหลายด้วยปริญญาสาม  เมื่อทรงกำหนดรู้เบญจขันธ์
เหล่านั้นแล้ว     เป็นอันทรงกำหนดรู้โคตรนั่นเอง.     พระองค์ไม่มีความกังวล
เพราะไม่มีความกังวลมีราคะเป็นต้น.   พระองค์ทรงรู้ด้วยปัญญา  เที่ยวไปด้วย
กายกรรมเป็นต้น   อันหมุนไปตามญาณทั้งหลาย. ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า
หน้า ๔๓๖