๔๔๒    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๔๔
เงี่ยโสตลงเถิด   เราจักแสดงธรรมแก่ท่าน  เพื่อทรงพร่ำสอนพราหมณ์ผู้เงี่ยโสต
ลงแล้ว   จึงตรัสคาถาว่า   ตาว  มา  ชาตึ  ปุจฺฉ  ท่านอย่าถามถึงชาติก่อนเลย.
         ในบทเหล่านั้น    บทว่า  มา  ชาตึ   ปุจฺฉ   อย่าถามถึงชาติ   ความว่า
ผิว่า  ท่านหวังความมีผลมากในการบูชา  ความสำเร็จและการให้  จงอย่าถามถึง
ชาติ   เพราะการถามถึงชาติไม่ใช่เหตุในการพิจารณาถึงทักขิไณยบุคคล.  บทว่า
จรณํ  จ  ปุจฺฉ  ได้แก่  จงถามแต่ธรรมสำหรับประพฤติ   อันได้แก่คุณธรรม
มีศีลเป็นต้นเถิด    เพราะธรรมสำหรับประพฤตินี้     เป็นเหตุในการพิจารณาถึง
ทักขิไณยบุคคล.
         บัดนี้    พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงชี้แจงความนั้น  ให้แจ่มแจ้งแก่
พราหมณ์นั้น    จึงทรงยกตัวอย่างว่า  กฏฺ€า  หเว  ชายติ   ชาตเวโท  เป็น
ต้น.   อธิบายความในบทนั้นว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า  ไฟย่อมเกิดแต่ไม้แล
อนึ่ง  ไฟนั้นมิใช่เกิดจากไม้มีไม้สาละเป็นต้นเท่านั้น    จึงทำหน้าที่ของไฟได้
ถึงเกิดจากไม้มีแผ่นหินและรางน้ำเป็นต้นก็ทำหน้าที่ไม่ได้     แต่ที่ทำได้เพราะ
ถึงพร้อมด้วยคุณสมบัติ     มีเปลวไฟเป็นต้นฉันใด     ผู้ที่เป็นทักขิไณยบุคคล
ก็ฉันนั้น   มิใช่ผู้เกิดในตระกูลพราหมณ์เท่านั้น   ทั้งมิใช่เกิดในตระกูลคนจัณฑาล
เป็นต้น    แม้เกิดในตระกูลต่ำ   เกิดในตระกูลสูง   ก็เป็นมุนีขีณาสพ   มีปัญญา
เกียดกันอกุศลได้ด้วยหิริ   เป็นบุคคลอาชาไนยได้   เป็นผู้มีชาติ  โดยคุณสมบัติ
อันมีปัญญาและหิริเป็นประธาน  ก็เป็นทักขิไณยบุคคลผู้สูงสุดได้  เพราะผู้นั้น
ย่อมทรงคุณธรรมด้วยปัญญา    ย่อมกีดกันโทษทั้งหลายด้วยหิริ    สมดังที่
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า  หิริยา  หิ  สนฺโต  น  กโรนฺติ  ปาปํ   จริงอยู่
หน้า ๔๔๓