๔๔๓    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๔๕
สัตบุรุษทั้งหลายย่อมไม่ทำความชั่ว  เพราะมีหิริ.   ด้วยเหตุนั้น   เราขอบอกแก่
ท่านว่า   ท่านถามถึงชาติ  จงถามแต่ธรรมสำหรับประพฤติ  ไฟย่อมเกิดแต่ไม้แล
แม้ผู้เกิดในตระกูลต่ำก็เป็นมุนี  มีปัญญา  เป็นบุคคลอาชาไนย   เกียดกันอกุศล
ด้วยหิริได้.   นี้เป็นความสังเขป.   ส่วนความพิสดาร    พึงทราบโดยค้นคว้าดูใน
อัสสลายนสูตร.
         พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงพร่ำสอนพราหมณ์นั้นด้วยความบริสุทธิ์
แห่งวรรณะ  ๔  อย่างนี้แล้ว   เพื่อทรงแสดงที่เป็นที่สำเร็จแห่งการบูชายัญจึงตรัส
คาถามีอาทิว่า  สจฺเจน  ทนฺโต   ฝึกตนด้วยสัจจะดังนี้เป็นต้น.
         ในบทเหล่านั้น    บทว่า  สจฺเจน  ได้แก่  ปรมัตถสัจจะ  จริงอยู่ผู้บรรลุ
ปรมัตถสัจจะนั้นชื่อว่าเป็นผู้ฝึกตนแล้ว.   ด้วยเหตุนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส
ว่า  สจฺเจน  ทนฺโต  ดังนี้.  บทว่า  ทมสา  อุเปโต  ได้แก่ ประกอบแล้ว
ด้วยการฝึกฝนอินทรีย์.   บทว่า  เวทนฺตคู  ได้แก่  ถึงที่สุดแห่งกิเลสด้วยเวท
หรือถึงมรรคญาณที่ ๔ อันเป็นที่สุดแห่งเวททั้งหลาย.    บทว่า   วุสิตพฺรหฺม-
จริโย  ได้แก่  อยู่จบมรรคพรหมจรรย์   เพราะไม่มีกิจที่จะต้องอยู่อีก.   บทว่า
กาเลน  ตมฺหิ   หพฺยํ   ปเวจฺเฉ   พึงหลั่งไทยธรรมในทักขิไณยบุคคลนั้น
ตามกาล   ความว่า   พึงกำหนดเวลาที่ตนจะเอาไทยธรรมไปตั้งและเวลาที่ทักขิ-
ไณยบุคคลนั้นอยู่เฉพาะหน้า     แล้วพึงหลั่งคือพึงมอบไทยธรรมในทักขิไณย-
บุคคลเช่นนั้นตามเวลานั้น.   บทว่า   กาเม   ได้แก่   วัตถุกามและกิเลสกาม.
บทว่า  สุสมาหิตินฺทฺริยา    คือมีอินทรีย์ตั้งมั่นแล้วด้วยดี.    ท่านอธิบายว่ามี
อินทรีย์ไม่ฟุ้งซ่าน.    บทว่า    จนฺโทว    ราหุคฺคหณา    ปมุตฺโต     ได้แก่
หน้า ๔๔๔