๔๔๖    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๔๘
ทั้งหลายย่อมแผ่ไปตามพระประสงค์   เพราะเกี่ยวกับใจคิด    นี้คือความต่างกัน
แห่งพระรัศมี.  เว้นความต่างกัน  ๘  อย่างเหล่านี้   พระพุทธเจ้าทั้งหลายไม่มี
ความต่างกันในคุณที่ควรบรรลุถึงการตรัสรู้ที่เหลือหรือในโทษที่ควรละ   เพราะ
ฉะนั้นท่านจึงกล่าวว่า  สมา  คือเป็นผู้เสมอกัน.    พระตถาคตเป็นผู้เสมอด้วย
พระพุทธเจ้าเหล่านี้ด้วยประการฉะนี้.  บทว่า   วิสเมหิ  ทูเร  ห่างไกลจากผู้
ไม่เสมอทั้งหลายคือห่างไกลจากสรรพสัตว์ที่เหลือมีพระปัจเจกพุทธเจ้าเป็นต้น
ผู้ไม่เสมอ.  จริงอยู่  แม้พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายนั่งขัดสมาธิบำเพ็ญตลอด
ชมพูทวีปก็ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์เดียวด้วยคุณ
ทั้งหลาย.  จะกล่าวไปทำไมถึงพวกสาวกเป็นต้น. ด้วยเหตุนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้า
จึงตรัสว่า  วิสเมหิ  ทูเร   ดังนี้.  พึงประกอบบทว่า  ทูเร  ด้วยบททั้งสองว่า
ตถาคโต  โหติ.  บทว่า  อนนฺตปญฺโ  คือมีปัญญากำหนดไม่ได้.  จริงอยู่
ไม่ควรกล่าวเปรียบปัญญาของพระอริยะที่  ๘  ยิ่งกว่าปัญญาของมนุษย์ชาวโลก
กล่าวเปรียบปัญญาของพระโสดาบันยิ่งกว่าปัญญาของพระอริยะที่ ๘ กล่าวเปรียบ
ปัญญาของพระปัจเจกพุทธเจ้ายิ่งกว่าปัญญาของพระอรหันต์  กล่าวเปรียบปัญญา
ของพระตถาคตยิ่งกว่าปัญญาของพระปัจเจกพุทธเจ้า.  แต่ควรกล่าวว่า  อนนฺตา
คือไม่มีที่สุด.   ด้วยเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า   อนนฺตปญฺโ   พระตถาคตเป็น
ผู้มีปัญญาไม่มีที่สุด.  บทว่า  อนุปลิตฺโต  ได้แก่  ผู้อันเครื่องฉาบทาคือตัณหา
และทิฏฐิไม่ฉาบทาแล้ว.  บทว่า  อิธ  วา  หุรํ  วา  คือในโลกนี้หรือโลกอื่น.
แต่ในบทนี้โยชนาแก้ไว้ว่า  พระตถาคตเป็นผู้เสมอด้วยผู้เสมอ  อยู่ห่างไกลจาก
ผู้ไม่เสมอ   เพราะเหตุไร   เพราะพระตถาคตเป็นผู้มีปัญญาไม่มีที่สุด  เป็นผู้อัน
หน้า ๔๔๗