๔๖๒    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๖๔
ได้แล้ว.  ด้วยเหตุนั้นมาฆมาณพจึงกล่าวว่า  ธมฺเมน  โภเค ปริเยสามิ  ฯเปฯ
ธมฺมาธิคเตหิ  ข้าพระองค์แสวงหาโภคทรัพย์โดยธรรม   ครั้นแสวงหาได้แล้ว
ย่อมนำโภคทรัพย์ที่ตนได้มาโดยธรรมถวายแก่ปฏิคาหก  ดังนี้. บทว่า  ภิยฺโยปิ
ททามิ  ความว่า  มาฆมาณพชี้แจงว่า    ข้าพระองค์ถวายยิ่งกว่านั้นบ้าง    ไม่มี
จำกัด   ข้าพระองค์จะถวายตามจำนวนโภคทรัพย์ที่ได้มา.  บทว่า   ตคฺฆ  เป็น
นิบาตลงในคำส่วนเดียว.   จริงอยู่ทานอันพระพุทธเจ้าทุกพระองค์  พระปัจเจก-
พุทธเจ้าและสาวกทั้งหลายสรรเสริญแล้วโดยส่วนเดียวเท่านั้น     แม้โดยที่สุดให้
แก่ดิรัจฉาน.  สมดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า  สพฺพตฺถ  วณฺณิตํ  ทานํ   น   ทานํ
ครหิตํ   กวฺจิ  ความว่า ทานท่านสรรเสริญในที่ทั้งปวง   ทานท่านไม่ติเตียนใน
ที่ไหน ๆ.  เพราะฉะนั้นแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงสรรเสริญทานนั้นโดย
ส่วนเดียวจึงตรัสว่า  ตคฺฆ  ตฺวํ มาณว  ฯเปฯ  ปสวสิ ความว่า ดูก่อนมาณพ
ผู้ใดแลเป็นทายก   เป็นทานบดี  รู้ความประสงค์ของผู้ขอ  ควรแก่การขอ  ย่อม
แสวงหาโภคทรัพย์โดยธรรม     ครั้นได้โภคทรัพย์โดยธรรมแล้วย่อมนำโภค-
ทรัพย์ที่ตนได้มาโดยธรรมถวายแก่ปฏิคาหก  ๑ องค์บ้าง  ฯลฯ  ๑๐๐  องค์บ้าง
ยิ่งกว่านั้นบ้าง  ผู้นั้นย่อมประสบบุญมาก.  บทที่เหลือมีความง่ายทั้งนั้น.
         เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า  พหุํ  โส  ปุญฺํ  ปวสติ  ผู้นั้นย่อม
ประสบบุญมาก  ดังนี้   พราหมณ์ประสงค์จะฟังทักษิณาวิสุทธิ   (ความหมดจด
แห่งทักษิณา)   จากทักขิไณยบุคคล   จึงทูลพระผู้มีพระภาคเจ้ายิ่งขึ้นไป    ด้วย
เหตุนั้นพระสังคีติกาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวว่า  อถโข มาโฆ  มาณโว  ภควนฺตํ
คาถาย   อชฺฌภาสิ   ครั้งนั้นแล   มาฆมาณพได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้า
ด้วยคาถา.  บทนั้นมีนัยดังกล่าวแล้วโดยความนั้นแล.
หน้า ๔๖๓