๔๖๓    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๖๕
         พึงทราบวินิจฉัยในคาถาต้นว่า    ปุจฺฉามหํ    ข้าพระองค์ขอทูลถาม.
บทว่า วทญฺญุํ  ได้แก่ผู้รู้ถ้อยคำ.  ท่านอธิบายว่า  รู้ความประสงค์ของคำที่สัตว์
ทั้งหลายพูดทุกอย่าง. บทว่า สุชฺเฌ ได้แก่ พึงบริสุทธิ์   คือพึงมีผลมากด้วยอำนาจ
ทักขิไณยบุคคล.    แต่ในบทนี้โยชนาแก้ว่า   มาฆมาณพกราบทูลว่า   ผู้ใดเป็น
คฤหัสถ์ควรแก่การขอ  เป็นทานบดี  มีความต้องการบุญให้ข้าวน้ำบูชาแก่ชนเหล่า
อื่น ไม่ใส่เพียงเครื่องบูชาในไฟ  แต่มุ่งบุญเท่านั้น  ไม่มุ่งการตอบแทนกิตติศัพท์
อันงามเป็นต้น  การบูชาของผู้นั้นผู้บูชาอย่างเห็นปานนี้จะพึงบริสุทธิ์ได้อย่างไร.
บทว่า  อาราธเย  ทกฺขิเณยฺเยหิ  ตาทิ  ผู้เช่นนั้นพึงให้ทักขิไณยบุคคลยินดีได้
ความว่า ผู้ควรแก่การขอเช่นนั้นพึงให้ทักขิไณยบุคคลยินดีพอใจบริสุทธิ์ใจ  พึง
ทำการบูชาให้มีผลมากไม่ใช่อย่างอื่น.  ด้วยบทนี้เป็นอันพยากรณ์  บทว่า  การ
บูชาของผู้บูชานี้พึงบริสุทธิ์ได้อย่างไร.  ในบทว่า  อกฺขาหิ  เม  ภควา ทกฺขิ-
เณยฺเย  นี้  ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดทรงบอกทักขิไณยบุคคลแก่ข้าพระองค์
เถิดนี้   พึงทราบโยชนาอย่างนี้ว่า    ผู้ใดควรแก่การขอให้อยู่ย่อมบูชาแก่คนอื่น
ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดทรงบอกทักขิไณยบุคคลของผู้นั้นแก่ข้าพระองค์
เถิด.
         ลำดับนั้น    พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงประกาศทักขิไณยบุคคลแก่
มาฆมาณพนั้นโดยนัยหลายประการ ได้ตรัสพระคาถามีอาทิว่า  เย เว  อลคฺคา
ชนเหล่าใดแลไม่เกี่ยวข้อง ดังนี้.
         ในบทเหล่านั้น  บทว่า  อลคฺคา  คือไม่เกี่ยวข้องด้วยเครื่องเกียวข้องมี
ราคะเป็นต้น. บทว่า  เกวลิโน  คือมีกิจที่ต้องทำเสร็จแล้ว. บทว่า  ยตตฺตา คือ
มีจิตคุ้มครองแล้ว    ฝึกฝนแล้วด้วยการฝึกอย่างยอดเยี่ยม   พ้นเด็ดขาดแล้วด้วย
หน้า ๔๖๔