๔๖๕    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๖๗
                เย  กาเม  หิตฺวา  อคหา  จรนฺติ
                สุสํยตตฺตา  ตสรํว  อุชฺชุ.
                        ชนเหล่าใดละกามได้แล้วไม่ยืดถือ
                อะไรเที่ยวไป  มีตนสำรวมดีแล้ว    เหมือน
                กระสวยที่พุ่งตรงไปฉะนั้น.
         บทว่า   ชเหตฺวา  แปลว่า  ละแล้ว.   บาลีว่า  ชหิตฺวา  บ้าง.  ความก็
อย่างเดียวกัน . บทว่า  อตฺตทีปา ท่านกล่าวถึงพระขีณาสพทำที่พึ่งของตนเที่ยว
ไปในคุณของตน.  ห  อักษรในบทว่า  เย  เหตฺถ  เป็นนิบาตในอรรถเพียงทำ
บทให้เต็ม.   ข้อนี้มีอธิบายว่า    ชนเหล่าใดรู้ความสืบต่อแห่งขันธ์และอายตนะ
เป็นต้นตามความเป็นจริงว่า  นี้คือขันธ์และนี้คืออายตนะ  เมื่อรู้สภาวะตามความ
เป็นจริงด้วยสามารถแห่งความเป็นของไม่เที่ยงเป็นต้น   ย่อมรู้อย่างนี้ว่า อยมนฺ-
ติมา นตฺถิ  ปุนพฺภโว  ชาตินี้มีในที่สุด  ภพใหม่ไม่มีดังนี้   อธิบายว่า  ชาติ
ของเราทั้งหลายนี้มีในที่สุด  บัดนี้ภพใหม่ไม่มี.  บทว่า โย  เวทคู  ชนใดเป็น
ผู้ถึงเวท   พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคาถานี้หมายถึงพระองค์ในบัดนี้.
         ในบทเหล่านั้น บทว่า สตีมา มีสติ คือประกอบด้วยสติอันเป็นวิหาร-
ธรรมเนืองนิตย์ ๖ อย่าง.  บทว่า  สนฺโพธิปตฺโต   คือบรรลุสัพพัญญุตญาณ.
บทว่า  สรณํ  พหุนฺนํ  คือเป็นที่พึ่งของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายเป็นอันมาก
ให้พ้นจากความกลัวและการเบียดเบียน.
         พราหมณ์ครั้นได้ฟังทักขิไณยบุคคลอย่างนี้แล้วชอบใจ    กราบทูลว่า
อทฺธา  อโมฆา  คำถามของข้าพระองค์ไม่เปล่าประโยชน์แน่นอน.
         ในบทเหล่านั้น  บทว่า  ตฺวญฺเหตฺถ  ชานาสิ  ยถา  ตถา  อิทํ  พระ-
องค์ทรงทราบไญยธรรมนี้ในโลกนี้อย่างถ่องแท้  ความว่า  จริงอยู่พระองค์ทรง
หน้า ๔๖๖