๔๖๖    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๖๘
ทราบไญยธรรมนี้ทั้งหมดในโลกนี้อย่างถ่องแท้     คือทรงทราบตามความเป็น
จริง.   อีกอย่างหนึ่ง   ท่านอธิบายว่า   ทรงทราบไญยธรรมเป็นเช่นนั้นนั่นเอง.
บทว่า ตถา หิ  เต วิทิโต  เอส  ธมฺโม จริงอย่างนั้นธรรมนี้พระองค์ทรงทราบ
อย่างแจ่มแจ้งแล้ว     คือ  จริงอย่างนั้นธรรมธาตุนี้พระองค์ทรงแทงตลอดแล้ว
อธิบายว่า   พระองค์ทรงทราบธรรมธาตุที่พระองค์ทรงปรารถนาเพราะพระองค์
แทงตลอดแล้ว.
         พราหมณ์นั้นเลื่อมใสพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นอย่างนี้แล้ว    ครั้นรู้ความ
สมบูรณ์แห่งยัญ    ด้วยความสมบูรณ์แห่งทักขิไณยบุคคลแล้ว    ประสงค์จะฟัง
ความสมบูรณ์แห่งยัญอันบริบูรณ์ด้วยองค์  ๖ นั้น  ด้วยความสมบูรณ์แห่งทายก
จึงทูลถามปัญหายิ่งขึ้นว่า   ยาจโยโค   ผู้ควรแก่การขอดังนี้.
         ในบทนั้นโยชนาแก้ว่า   ผู้ใดเป็นผู้ควรแก่การขอให้  (ข้าวน้ำ)  บูชา
แก่เพื่อน.   ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงตรัสบอกความสมบูรณ์แห่งยัญของผู้นั้นแก่
ข้าพระองค์เถิด.    ลำดับนั้น    พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงบอกแก่เขาด้วยคาถา
สองคาถา.
         ในคาถานั้นโยชนาแก้ว่า   ดูก่อนมาฆะ  เมื่อท่านจะบูชาก็จงบูชาเถิด
และจงทำจิตให้ผ่องใสในกาลทั้งปวง     คือจงทำให้ผ่องใส    ในกาลทั้ง  ๓.
ท่านกล่าวถึงความสมบูรณ์แห่งยัญไว้ว่า
                ปุพฺเพว  ทานา สุมโน  ททํ  จิตฺตํ  ปสาทเย
                ทตฺวา อตฺตมโน  โหติ   เอสา ยญฺสฺส  สมฺปทา
                        ก่อนให้  มีใจผ่องใส  ขณะให้  จิตก็
                ผ่องใส  ครั้นให้แล้ว  ก็ชื่นใจ   นี้คือความ
                สมบูรณ์แห่งยัญ.
หน้า ๔๖๗