๔๙๕    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๔๙๗
ความดำริในความขุ่นมัวเสียได้   ชื่อว่า  ไม่มีกิเลสเครื่องฟูขึ้น  อันได้แก่   ราคะ
โทสะ  โมหะ   มานะ    ทิฏฐิ    กิเลสทุกชนิด  ทั้งอย่างหยาบหรืออย่างละเอียด
ผู้นั้น    ชื่อว่า  เป็นผู้สงบเสงี่ยมด้วยความสงบด้วยดีจากการปฏิบัติผิด   เพราะมี
ธรรมเป็นเครื่องอยู่คืออุเบกขา     เพราะมีสติไพบูลย์และเพราะไม่เบียดเบียน
และด้วยการสงบกิเลสมีประการต่าง ๆ มีโอฆะเป็นต้นนี้.
         ก็เพราะผู้มีอินทรีย์อบรมแล้ว  ไม่มีภัย    ไม่วิการ   เป็นผู้ฝึกตนแล้ว
ฉะนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงความนั้น   จึงทรงพยากรณ์ด้วยคาถา
ว่า  ยสฺสินทฺริยานิ  ผู้ใดอบรมอินทรีย์แล้วดังนี้.
         บทนั้นมีความดังต่อไปนี้   ผู้ใดยกอินทรีย์ทั้ง  ๖  มีจักขุนทรีย์เป็นต้น
ขึ้นสู่พระไตรลักษณ์มีอนิจจลักษณะเป็นต้น  ด้วยโคจรภาวนาแล้วถือเอากลิ่นคือ
สติสัมปชัญญะด้วยวาสนาภาวนา  เจริญแล้วแทงตลอด  คือรู้   ตรัสรู้โลกนี้และ
โลกอื่น    อันได้แก่โลกคือขันธ์อันเป็นไปในสันดานของตนและโลกคือขันธ์อัน
เป็นไปในสันดานของผู้อื่นด้วยโคจรภาวนาทั้งภายในและภายนอกในโลกทั้งปวง
ว่า  ความบกพร่องของอินทรีย์ทั้งหลาย ก็ดี  ความเกิดจากความบกพร่องก็ดีใน
อารมณ์ใด ๆ    อบรมอินทรีย์แล้วด้วยการไม่เพ่งเป็นต้นในอารมณ์นั้น ๆ ดังนี้
แล้วประสงค์จะตายช้า ๆ  หวังถึงกาลคือรอคอยเวลาสิ้นชีวิต   ไม่กลัวต่อความ
ตาย.  ดังที่พระเถระกล่าวไว้ว่า
                มรณํ เม ภยํ นตฺถิ       นิกฺกนฺติ  นตฺถิ   ชีวิเต
                นาภิกงฺขามิ  มรณํ       นาภิกงฺขามิ   ชีวิตํ
                กาลํ  จ  ปฏิกงฺขามิ     นิพฺพิสํ  ภตโก    ยถา.
หน้า ๔๙๖