๕๑๐    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๑๒
สงสัยด้วยความนั้น.   บทว่า  โมนปเถสุ  ในทางแห่งมุนี  คือในทางแห่งญาณ.
บทว่า  วินฬีกตา   ผู้ไม่มีกิเลสดุจหลักตอ.   คือปราศจากกิเลสเพียงดังหลักตอ
ท่านอธิบายว่า   ตัดขาดแล้ว.   บทว่า  นาคนาคสฺส  พระองค์ผู้เป็นพระนาคผู้
ประเสริฐยิ่ง  นี้เป็นคำร้องเรียกอย่างหนึ่ง   สัมพันธ์ด้วยคำนี้ว่า  เมื่อพระผู้มี-
พระภาคเจ้าผู้ประเสริฐตรัสอยู่พวกปริพาชกย่อมชื่นชม.   บาลีว่า   ธมฺมเทสนํ
เป็นบาลีเกิน.   บทว่า  สพฺเพ  เทวา  เทวดาทั้งปวง   ได้แก่  อากาสัฏฐเทวดา
และภุมมัฏฐเทวดา.   บทว่า   นารทปพฺพตา   นัยว่า  หมู่เทวดาทั้งสองนั้นแม้
นั้นเป็นผู้มีปัญญา   ก็ยังอนุโมทนา   เพราะเหตุนั้น   สภิยปริพาชกจึงกล่าวทำ
ความนอบน้อมด้วยความเลื่อมใสทั้งหมด   สภิยปริพาชกสดับความสมบูรณ์แห่ง
พยากรณ์   อันสมควรแก่การอนุโมทนา   จึงประคองอัญชลีกล่าวว่า  นโม   เต
ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์ดังนี้.  บทว่า  ปุริสาชญฺา  ข้าแต่พระองค์ผู้
เป็นบุรุษอาชาไนย คือ ข้าแต่พระองค์ผู้สมบูรณ์ด้วยชาติในบรรดาบุรุษทั้งหลาย.
บทว่า  ปฏิปุคฺคโล  ได้แก่ บุคคลผู้มีส่วนเปรียบเสมอพระองค์.  พระองค์ชื่อ
ว่าเป็นพระพุทธเจ้า  เพราะแทงตลอดอริยสัจ ๔  พระองค์ชื่อว่าเป็นพระศาสดา
เพราะทรงพร่ำสอน   และเพราะนำคำสอนมาให้   พระองค์ชื่อว่าเป็นผู้ครอบงำ
มาร   เพราะครอบงำมาร  ๔   พระองค์ชื่อว่าเป็นมุนี    คือเป็นมุนีผู้ตรัสรู้แล้ว.
บทว่า  อุปธิ   ได้แก่  อุปธิ  ๔  อย่าง  คือ  ขันธ์   กิเลส  กาม  และอภิสังขาร.
บทว่า  วคฺคุ   คือมีรูปงาม.  บทว่า  ปญฺเ   จ  ได้แก่  โลกิยปัญญา   พระองค์
ไม่ทรงติดอยู่ในบุญและบาป  เพราะไม่ทำบุญและบาปเหล่านั้นบ้าง  เพราะไม่มี
การเสวยผลของบุญและบาปที่ทำในกาลก่อนต่อไปบ้าง  เพราะฉาบทาด้วยตัณหา
และทิฏฐิอันมีบุญและบาปนั้นเป็นนิมิตบ้าง.         สภิยปริพาชกกล่าวอย่างนี้ว่า
วนฺท   ติ  สตฺถุโน   สภิยะขอถวายบังคมพระบาทของพระศาสดาแล้วหมอบลง
ณ  ข้อพระบาทถวายบังคมด้วยเบญจางคประดิษฐ์.
หน้า ๕๑๑