๕๒๓    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๒๕
อรรถกถาเสลสูตรที่  ๗
         เสลสูตร   มีคำเริ่มต้นว่า  เอวมฺเม   สุตํ  ดังนี้.
         พระสูตรนี้มีการเกิดขึ้นอย่างไร ?  ท่านกล่าวถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้นไว้ใน
นิทานแห่งเสลสูตรนั้นแล้ว.    แม้ในลำดับการพรรณนาความแห่งสูตรนี้   ก็เช่น
เดียวกันกับสูตรก่อน  พึงทราบโดยนัยที่กล่าวไว้แล้วในสูตรก่อนนั่นแล. ก็บทใด
ยังไม่ได้กล่าวไว้   เราจักเรียบเรียงบททั้งหลายที่มีความง่าย  พรรณนาบทนั้น.
         บทว่า   องฺคุตฺตราเปสุ    ได้แก่  ชนบทนั้นนั่นแหละ   ชื่อว่าอังคา,
อังคาใดชื่อว่า   อาปะ  ที่ซับน้ำมีอยู่ทางทิศเหนือของแม่น้ำคงคา,   ท่านเรียกว่า
อุตตราปะ   ก็มี  เพราะอยู่ไม่ไกลแม่น้ำเหล่านั้น   ถามว่า   อังคาใดที่ชื่อว่า
อาปะอยู่ทางทิศเหนือของแม่น้ำคงคาตอนไหน ?   ตอบว่า   แม่น้ำคงคาที่ชื่อว่า
มหามหี.   เพื่อความแจ่มแจ้งของแม่น้ำนั้นในสูตรนี้จะพรรณนาตั้งแต่ต้น.
         มีเรื่องเล่ามาว่า   ชมพูทวีปนี้มีประมาณหนึ่งหมื่นโยชน์.  ในชมพูทวีป
นั้นพื้นที่ประมาณ  ๔  พันโยชน์ถูกน้ำท่วม  จึงเรียกว่า   สมุทร.   พวกมนุษย์
อาศัยอยู่ในเนื้อที่ประมาณ ๓ พันโยชน์     มีเขาหิมพานต์ตั้งอยู่ในเนื้อที่  ๓   พัน
โยชน์โดยส่วนสูงประมาณ ๕๐๐ โยชน์   ประดับด้วยยอด ๘๔,๐๐๐ ยอด  โดย
รอบวิจิตรตระการไปด้วยมหานทีทั้งห้าไหลบ่าสงโดยยาวและกว้างประมาณ ๑๐๐
โยชน์  เพราะลึกมาก   มีบริเวณรอบ ๆ ประมาณ ๑๕๐ โยชน์   มีสระใหญ่  ๗
สระ  มีสระอโนดาตเป็นต้นตั้งอยู่   ดังได้กล่าวไว้แล้วในอรรถกถาปูรฬาสสูตร.
ใน ๗ สระนั้น  สระอโนดาตล้อมไปด้วยภูขา  ๕  ลูกเหล่านี้  คือ  สุทัสสนกูฎ
จิตรกูฏ  กาฬกฏ   คันธมาทนกูฏ   เกลาสกูฏ.  ในภูเขา ๕ ลูกนั้น     สุทัสสนกูฏ
หน้า ๕๒๔