๕๔๙    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๕๑
ภวัคคพรหมถึงอเวจีเป็นที่สุด     เราเป็นผู้เลิศกว่าสัตว์ประเภทไม่มีเท้าและสัตว์
สองเท้าเป็นต้น  ไม่มีใครเปรียบกับเราได้ด้วยศีล ฯลฯ  หรือวิมุตติญาณทัสสนะ
เราเป็นธรรมราชาชั้นเยี่ยมอย่างนี้    ยังจักรให้เป็นไปโดยธรรม  คือโพธิปักขิย-
ธรรมอันมีสติปัฏฐานสี่เป็นต้นอย่างยอดทีเดียว     เรายังอาณาจักรให้เป็นไป
โดยนัยมีอาทิว่า   พวกท่านจงละสิ่งนี้   จงเข้าถึงสิ่งนี้ดังนี้   หรือยังธรรมจักรให้
เป็นไปโดยปริยัติธรรมมีอาทิว่า  อิทํ  โข  ปน  ภิกฺขเว  ทุกฺขํ   อริยสจฺจํ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทุกข์นี้แลเป็นอริยสัจ  ดังนี้.  บทว่า  จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ
ความว่า  เรายังจักรที่สมณะก็ดี   พราหมณ์ก็ดี   เทวดาก็ดี   มารก็ดี   พรหมก็ดี
ใคร  ๆ ก็ดี  ในโลกให้เป็นไปไม่ได้  ให้เป็นไปโดยธรรม.
         เสลพราหมณ์เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำพระองค์ให้แจ่มแจ้งอย่างนี้
แล้ว   จึงเกิดปีติโสมนัส   เพื่อทำให้มั่นยิ่งขึ้นจึงกล่าวคาถาที่สองว่า  สมฺพุทฺโธ
ปฏิชานาสิ  พระองค์ทรงปฏิญานว่าเป็นพระสัมมาสัมพุทธะ  ดังนี้.
         ในบทเหล่านั้น   บทว่า  โก  นุ  เสนาปติ  เสลพราหมณ์ทูลถามว่า
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ   ใครเป็นเสนาบดี   ยังธรรมจักรที่เป็นไปแล้ว   โดยธรรม
ของพระธรรมราชาให้เป็นไปตามได้.   สมัยนั้นท่านพระสารีบุตรนั่งอยู่  ณ  ข้าง
เบื้องขวาของพระผู้มีพระภาคเจ้างดงามด้วยสิริดุจก้อนทอง.  พระผู้มีพระภาคเจ้า
เมื่อจะทรงแสดงกะเสลพราหมณ์จึงตรัสคาถาว่า  มยา  ปวตฺติตํ   ยังธรรมจักร
อันเราให้เป็นไปแล้ว.
         ในบทเหล่านั้น    บทว่า  อนุชาโต ตถาคตํ  พระสารีบุตรผู้เกิดตาม
ตถาคต  ความว่า  พระสารีบุตรผู้เกิดตาม   เพราะเหตุตถาคต    คือเกิดเพราะ
ตถาคตเป็นเหตุ.
หน้า ๕๕๐