๕๕๙    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๖๑
อรรถกถาสัลลสูตรที่  ๘
         สัลลสูตร   มีคำเริ่มต้นว่า   อนิมิตฺตํ  ไม่มีเครื่องหมายดังนี้.
         พระสูตรนี้มีการเกิดขึ้นอย่างไร ?
         เรื่องเล่าว่า      อุบาสกคนหนึ่งเป็นอุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาคเจ้า
บุตรของเขาได้ถึงแก่กรรม   เขาถูกความโศกเพราะบุตรครอบงำ  ได้อดอาหาร
ถึง ๗ วัน   พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงอนุเคราะห์เขา    จึงเสด็จไปยังเรือน
ของเขาเพื่อบรรเทาความโศก   จึงได้ตรัสพระสูตรนี้.
         ในบทเหล่านั้นบทว่า  อนิมิตฺตํ  ได้เเก่  เว้นจากเครื่องหมาย คือ  กิริยา
อาการ.   เหมือนอย่างว่ามีเครื่องหมายคือกิริยาอาการในบทมีอาทิว่า  เราจักควัก
ลูกตาหรือโกนขนคิ้ว    ท่านจงขโมยสินค้านั้นโดยเครื่องหมายนั้น   ฉันใด  ใน
ชีวิตมิได้เป็นฉันนั้น    ไม่อาจจะได้ว่า  ท่านจงเป็นอยู่ก่อน   จงอย่าตาย  จนกว่า
เราจะทำสิ่งนี้สำเร็จ.  บทว่า  อนญฺาตํ  อันใคร ๆ รู้ไม่ได้  คืออันใคร ๆ ไม่
สามารถรู้ได้โดยแน่นอน   ว่าผู้นี้จะต้องเป็นอยู่ตลอดเวลาเท่านี้  ๆ ด้วยคติหรือ
ที่สุดของอายุ   เหมือนอย่างอายุของเทวดาชั้นจาตุมมหาราชิกาเป็นต้นกำหนดได้
ของสัตว์ทั้งหลายไม่เหมือนอย่างนั้น    แม้ด้วยเหตุนี้ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายจึงเป็น
อันว่าอันใคร ๆ รู้ไม่ได้โดยแน่นอน.  บทว่า  กสิรํ  ทั้งลำบาก คือ ยาก  เพราะ
ความเป็นไปเนืองด้วยปัจจัยหลายอย่าง      ไม่ใช่ให้เป็นไปเพื่อความสุขเท่านั้น.
เป็นความจริงอย่างนั้น  ชีวิตเนื่องด้วยลมหายใจเข้าหายใจออกเนื่องด้วยมหาภูต
รูป (ดิน  น้ำ  ลม ไฟ) เนื่องด้วยกวฬีการาหาร  เนื่องด้วยไออุ่น  และเนื่องด้วย
หน้า ๕๖๐