๕๖๒    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๖๔
         บทว่า  ปริตฺตญฺจ  ชีวิตทั้งน้อย    คือชีวิตของมนุษย์เปรียบกับชีวิต
ของเทวดาทั้งหลายแล้วน้อย   เหมือนหยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า   อีกอย่างหนึ่ง
ชื่อว่าน้อยเพราะไม่เป็นอยู่สูงกว่าขณะจิต  จริงอยู่  สัตว์แม้มีอายุยืนยาว  เป็นอยู่
แล้วด้วยจิตอดีต    (เคยเกิด)   ไม่ใช่กำลังเป็น   (ไม่ใช่กำลังเกิด)   ไม่ใช่จักเป็น
(ไม่ใช่จักเกิด)   ในอนาคต    จิตไม่ใช่จักเป็น   ไม่ใช่กำลังเป็น   ไม่ใช่เคยเป็น
ในปัจจุบัน    จิตกำลังเป็น    ไม่ใช่เคยเป็น    ไม่ใช่จักเป็นอยู่     สมดังที่ท่าน
กล่าวไว้ว่า
                ชีวิตํ  อตฺตภาโว  จ        สุขทุกฺขา  จ  เกวลา
                เอกจิตฺตสมายุตฺตา             ลหุโส  วตฺตเต  ขโณ
                จุลฺลาสีติสหสฺสานิ              กปฺเป  ติฏฺ€นฺติ  เย  มรู
                นเตฺวว  เตปิ   ชีวนฺติ           ทฺวีหิ  จิตฺเตหิ  สมาหิตา๑
                    ชีวิตและอัตภาพ  สุขและทุกข์ทั้งสิ้น
                ล้วนเป็นธรรมประกอบร่วมอยู่กับจิตดวง
                หนึ่ง ๆ  ขณะผ่านไปรวดเร็ว  เทวดาเหล่าใด
                ตั้งอยู่ตลอด ๘๔,๐๐๐  กัป  แม้เทวดาเหล่านั้น
                หาดำรงอยู่ด้วยจิต  ๒  ดวงไม่.
         บทว่า  ตญฺจ  ทุกฺเขน  สํยุตฺตํ  ชีวิตประกอบด้วยทุกข์   ความว่า
ชีวิตนั้นไม่มีเครื่องหมายใคร ๆ รู้ไม่ได้อย่างนี้    ทั้งลำบากทั้งน้อย    และประ
กอบด้วยทุกข์อันเป็นทุกข์เกิดจากการสัมผัส   หนาวร้อน  เหลือบและยุงเป็นต้น
เกิดจากความหิวกระหาย      เกิดจากทุกข์ประจำสังขารและเกิดจากทุกข์คือความ
ปรวนแปร.   พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้อย่างไร.    พระองค์ตรัสไว้ว่าชีวิตของ
๑. ขุ. มหา. ๒๙ ข้อ ๑๘๒. ชราสุตตนิเทศที่ ๖.
หน้า ๕๖๓