๕๘๗    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๘๙
แจ้งถึงความประสงค์ที่จะทรงแสดง   จึงตรัสคาถาว่า ยถา เอตาสุ  ชาติเหล่านี้
ฉะนั้น    ดังนี้.
         พึงทราบความของบทนั้นโดยสังเขป    ด้วยการพรรณนาถึงความประ-
สงค์ดังที่ได้กล่าวไว้แล้วนั่นแล   แต่โดยพิสดารในบทนี้   พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อ
จะทรงแสดง   ข้อที่ควรตรัสด้วยพระองค์เอง   จึงตรัสคำมีอาทิว่า  น   เกเสหิ
มิใช่ด้วยผมทั้งหลาย ดังนี้. ในบทนั้นโยชนาแก้ไว้ว่า  คำใดที่กล่าวไว้ว่าสัณฐาน
สำเร็จมาแต่ชาติเป็นอันมากไม่มีในหมู่มนุษย์  พึงทราบว่า    คำนั้นไม่มีอย่างนี้.
เช่นว่าอะไร  เช่นบทว่า  น   เกเสหิ  พึงประกอบบททั้งปวงโดยนัยนี้ว่า    มี
กำหนดว่า ผมเช่นนี้ ไม่มีแก่พวกพราหมณ์  ผมเช่นนี้   มีแก่กษัตริย์  เหมือนขน
เช่นนี้   มีแก่ช้างม้าและเนื้อเป็นต้น.   ก็บทนี้ว่า  เหมือนสัณฐานสำเร็จมาแต่ชาติ
ไม่มีในชาติอื่น    พึงทราบว่า    เป็นบทสรูปของความดังที่กล่าวมาแล้วนั่นแล.
บทนั้นโยชนาแก้ว่า  เพราะสัณฐานสำเร็จมาแต่ชาติเป็นอันมาก   ไม่มีในมนุษย์
ทั้งหลาย    ด้วยผมเป็นต้น    ฉะนั้นพึงทราบข้อนี้ว่า   สัณฐานสำเร็จมาแต่ชาติ
ไม่มีในมนุษย์ทั้งหลายมีพราหมณ์เป็นต้น     เหมือนสัณฐานสำเร็จมาแต่ชาติใน
ชาติอื่น.
         บัดนี้   พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อทรงแสดงถึงความที่เกิดต่างกันนี้ว่าเป็น
พราหมณ์  เป็นกษัตริย์   แม้ในสัตว์ทั้งหลายที่ต่างกันโดยชาติอย่างนี้   จึงตรัส
คาถาว่า  ปจฺจตฺตํ   เฉพาะตน.   บทนั้นมีความว่า    ความต่างกันแห่งสัณฐาน
มีผมเป็นต้นนี้ที่สำเร็จมาแต่กำเนิด ย่อมไม่มีในสรีระของตน ๆ   แห่งพราหมณ์
เป็นต้น    เฉพาะในมนุษย์ทั้งหลายเลย   ดุจของสัตว์ดิรัจฉาน   ก็เมื่อไม่มีความ
หน้า ๕๘๘