๕๘๙    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๙๑
ฉะนั้น  ผู้มีคุณธรรมถึงจะเกิดในตระกูลใด ๆ ก็ตาม    ผู้นั้นเป็นพราหมณ์ได้
นี้เป็นระเบียบในข้อนี้   ดังนี้      เมื่อจะทรงประกาศระเบียบนั้นต่อไปจึงตรัสว่า
น  จาหํ  พฺราหิมณํ  พฺรูมิ  เราไม่กล่าวผู้นั้นว่า  เป็นพราหมณ์.
         บทนั้นมีความดังนี้       เราไม่กล่าวผู้เกิดในกำเนิด  ๔ กำเนิดใดกำเนิด
หนึ่ง  หรือผู้เกิดแต่กำเนิดในท้องมารดาซึ่งพราหมณ์สรรเสริญโดยนัยเป็นต้นว่า
เป็นผู้เกิดดีแล้วทั้งสองฝ่าย   และโดยนัยนี้ว่า    พวกพราหมณ์กล่าวถึงกำเนิดอัน
ได้แก่มรรคที่เกิดบริสุทธิ์ของพราหมณ์ว่าเป็นผู้มีครรภ์บริสุทธิ์      ความพร้อม
ของมารดา  ท่านกล่าวว่าชื่อว่าผู้เกิดแต่กำเนิดในท้องมารดา   เพราะพร้อมที่จะ
ให้เกิดจากครรภ์อันบริสุทธิ์นั้น       แม้ผู้เกิดแต่กำเนิดในท้องมารดานั้นว่าเป็น
พราหมณ์   โดยสักว่าเกิดแต่กำเนิดนี้    และโดยสักว่าเกิดแต่มารดานี้.   เพราะ
เหตุไร.  เพราะผู้นั้นเป็นผู้ชื่อว่า   โภวาที  เพราะเป็นผู้ประเสริฐด้วยยังมีเครื่อง
กังวลอื่นโดยเพียงคำว่า  โภ  โภ  ดังนี้   ผู้นั้นแลยังเป็นผู้มีเครื่องกังวล.   ก็ผู้
ใดแม้เกิดในตระกูลใด  ๆ ก็ตาม เป็นผู้ไม่มีเครื่องกังวล เพราะไม่มีเครื่องกังวล
มีราคะเป็นต้น   เป็นผู้ไม่ถือมั่นเพราะสละความยึดถือทั้งปวงได้      เรากล่าว
ผู้ไม่มีเครื่องกังวล    ผู้ไม่ถือมั่นนั้นว่าเป็นพราหมณ์.  เพราะเหตุไร.   เพราะ
เป็นผู้มีบาปอันลอยแล้ว.    มีอะไรยิ่งกว่านั้น    มีคาถา ๒๗ คาถา    มีอาทิว่า
สพฺพสํโยชนํ  เฉตฺวา   ตัดสังโยชน์ได้ทั้งหมด.
         ในบทเหล่านั้น  บทว่า   สพฺพสํโยชนํ  ได้แก่ สังโยชน์  ๑๐ อย่าง.
บทว่า   น  ปริตสฺสติ   ไม่สะดุ้ง   คือไม่กลัวเพราะตัณหา.   บทว่า    ตมหํ
ความว่า เรากล่าวผู้ล่วงธรรมเป็นเครื่องข้อง  เพราะล่วงธรรมเป็นเครื่องข้องมี
หน้า ๕๙๐