๕๙๑    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๙๓
         บทว่า  คมฺภีรปญฺํ  ผู้มีปัญญาลึกซึ้ง  อธิบายว่า เรากล่าวผู้ประกอบ
ด้วยปัญญาอันเป็นไปในขันธ์เป็นต้นอันลึกซึ้ง  ผู้มีปัญญา   ด้วยปัญญามีโอชะ
เกิดแต่ธรรม  ผู้ฉลาดในทางและมิใช่ทางอย่างนี้ว่า  นี้เป็นทางแห่งทุคติ  นี้เป็น
ทางแห่งสุคตินี้เป็นทางแห่งนิพพาน  นี้มิใช่ทางดังนี้   ผู้บรรลุประโยชน์อันสูงสุด
คือพระอรหัตว่า  เป็นพราหมณ์.
         บทว่า   อสํสฏฺ€ํ  ผู้ไม่เกี่ยวข้อง  อธิบายว่า   เรากล่าวผู้ไม่เกี่ยวข้อง
เพราะไม่มีความเกี่ยวข้องทางกายด้วยการเห็น  การฟัง การสนทนา  การบริโภค
ไม่เกี่ยวข้องด้วยบุคคล ๒ จำพวก คือ  คฤหัสถ์และบรรพชิต.  ไม่มีความอาลัย
เที่ยวไป  ผู้เห็นปานนั้นว่า  เป็นพราหมณ์.
         บทว่า  นิธาย วาง คือ วางลง คือ ปลงลง.  บทว่า  ตเสสุ  ถาวเรสุ
จ  ทั้งผู้สะดุ้ง   ทั้งผู้มั่นคง  คือ   ชื่อว่าผู้สะดุ้ง   เพราะมีตัณหา   ชื่อว่าผู้มั่นคง
เพราะเป็นผู้มั่นคงโดยไม่มีตัณหา.  บทว่า  โย น หนติ  ผู้ใดไม่ฆ่าเอง  ความ
ว่า   ผู้ใดวางอาชญาแล้วเพราะปราศจากความแค้นเคืองในสัตว์ทั้งปวงอย่างนี้
ไม่ฆ่าสัตว์ไร ๆ ด้วยตนเอง  ไม่ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า  เรากล่าวผู้นั้นว่า  เป็นพราหมณ์.
         บทว่า  อวิรุทฺธํ  ไม่ปองร้าย  อธิบายว่า เรากล่าวผู้ไม่ปองร้ายเพราะ
ไม่มีความอาฆาตในโลกิยมหาชน    แม้เขาปองร้ายด้วยความอาฆาต     ผู้ดับคือ
วางอาชญาเสียได้ในชนทั้งหลายผู้มีอาชญาในตน  เพราะไม่เว้นจากการให้ประ-
หารคนอื่น  เมื่อไม่มีไม้หรือศัสตราในมือ  ผู้ไม่ยึดถือเพราะไม่มีความยึดถือใน
ผู้ที่ไม่ความยึดถือ  เพราะยึดถือในขันธ์ ๕  ว่า  เรา  ของเราดังนี้   ผู้เห็นปานนั้น
ว่า  เป็นพราหมณ์.
หน้า ๕๙๒