๕๙๔    ๔๗.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๑ ภาค ๖    ๕๙๖
         เรากล่าวผู้รู้จุติและอุปบัติของสัตว์ทั้งหลายทำให้ปรากฏโดยอาการทั้ง
ปวง  ผู้ไม่ข้องเพราะไม่มีกิเลสติด   ผู้ไปดีเพราะไปด้วยดีในทางปฏิบัติ  ผู้ตรัสรู้
แล้ว   เพราะตรัสรู้อริยสัจ  ๔  ว่าเป็นพราหมณ์.
         เรากล่าวผู้ที่เทวดาเป็นต้นไม่รู้คติ   สิ้นอาสวะเพราะอาสวะทั้งหลายสิ้น
แล้ว   ผู้เป็นอรหันต์เพราะเป็นผู้ไกลจากกิเลสทั้งหลาย   ว่าเป็นพราหมณ์.
         เรากล่าวผู้ไม่มีกังวลคือการยึดตัณหาในฐานะเหล่านี้    ในกาลก่อนคือ
ในขันธ์ที่เป็นอดีต  ในภายหลังคือในขันธ์เป็นอนาคต     ในท่ามกลางคือใน
ขันธ์ที่เป็นปัจจุบัน      ผู้ไม่มีกังวลด้วยความกังวลมีราคะเป็นต้น      ผู้ไม่ยึดถือ
เพราะไม่มีความยึดถือไร ๆ ว่าเป็นพราหมณ์.
         เรากล่าวผู้องอาจ  เพราะเช่นกับโคอุสภะ  เพราะไม่มีความหวาดสะดุ้ง
ผู้ประเสริฐ   เพราะสูงสุด   ผู้เป็นนักปราชญ์   เพราะถึงพร้อมด้วยความเพียร
ผู้แสวงหาคุณใหญ่  เพราะแสวงหาศีลขันธ์เป็นต้นใหญ่  ผู้ชนะ  เพราะชนะมาร
๓  จำพวก   ผู้ล้างคือล้างกิเลสได้หมด   ผู้ตรัสรู้   เพราะตรัสรู้อริยสัจ  ๔  ว่าเป็น
พราหมณ์.
         เรากล่าวผู้ระลึกชาติก่อน ๆ ได้     ผู้เห็นสวรรค์คือเทวโลก  ๒๖  และ
อบาย  ๔ อย่าง  ด้วยทิพยจักษุ  ผู้บรรลุพระอรหัตกล่าวคือการสิ้นชาติ  ว่าเป็น
พราหมณ์.
         พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นตรัสกะพราหมณ์   โดยคุณธรรมอย่างนี้แล้ว
เมื่อจะทรงแสดงว่า     คนเหล่าใดทำความยึดถือ    ว่าเป็นพราหมณ์โดยกำเนิด
คนเหล่านั้นไม่รู้จักโวหารนี้    อนึ่งความเห็นของคนเหล่านั้นเป็นทิฏฐิชั่ว    จึง
ตรัสสองคาถาว่า   สมญฺา  เหสา  ดังนี้เป็นต้น.
หน้า ๕๙๕