๙๙    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๑๐๑
         บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  ธมฺมํ  จรถ   ความว่า   เธอทั้งหลาย
จงพากันประพฤติธรรม    แยกประเภทเป็นกายทุจริตเป็นต้น.    ลาบอก
ทิศเรียกนกเหล่านั้นว่าญาติทั้งหลาย.   บทว่า   ธมฺมํ    จรถ   ภทฺทํ   โว
ความว่า     เธอทั้งหลายอย่าพากันย่อท้อ     จงประพฤติธรรมบ่อย ๆ เถิด
ความเจริญจักมีแก่เธอทั้งหลาย.   คำว่า    สุขํ   เสติ   นี้   เป็นเพียงหัวข้อ
เทศนา.   กานั้นแสดงว่าผู้ประพฤติธรรม  ยืน  นั่ง  เดิน  นอน   ก็เป็น
สุขอย่างยิ่ง  เป็นสุขทุกอิริยาบถ.
         นกทั้งหลายไม่รู้ว่า    กาตัวนี้พูดอย่างนี้   เพื่อจะโกหกกินไข่นก.
เมื่อจะพรรณนาความที่ทุศีลนั้น   จึงได้กล่าวคาถาที่  ๒ ว่า :-
                        จำเริญหนอนกตัวนี้  นกผู้ประพฤติธรรม
           ยืนขาเดียว   พร่ำสอนธรรมอย่างเดียว.
         บรรดาบทเหล่านั้น   บทว่า   ธมฺมเมว   ได้แก่สภาวธรรมนั่นเอง.
บทว่า  อนุสาสติ  ได้แก่บอกสอน.
         นกทั้งหลายเชื่อฟังกาทุศีลนั้นแล้วบอกว่า   นายครับ ได้ทราบว่า
ท่านไม่หาเหยื่ออย่างอื่นกินลมเท่านั้น  ถ้ากระนั้นขอให้ท่านคอยดูไข่และ
ลูกอ่อนของพวกฉันด้วย    แล้วไปหาเหยื่อกัน.   กาลามกตัวนั้น  เวลา
นกเหล่านั้นไปแล้ว    ก็จิกกินไข่และลูกอ่อนขอนกเหล่านั้น   เต็มท้อง
แต่เวลานกเหล่านั้นกลับมา   ก็สงบเสงี่ยมยืนขาเดียวอ้าปากอยู่  นกทั้ง-
หน้า ๑๐๐