๑๐๘    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๑๑๐
                        เรากินอาหารกินน้ำและหญ้าของพระราชา
           แล้ว   ข้าแต่ท่านพราหมณ์    เราจะไม่พยายาม
           กินอาหารพระราชทานนั้นเปล่า ๆ เราจักเอียง
           ข้างให้พระราชาผู้ทรงมีธนูในพระหัตถ์ ทรงยิง
           เมื่อใด   เมื่อนั้น    เราจะพ้นภัยเป็นสุขใจ     คง
           เห็นแม่บ้าง.
         บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า   นิวาปานิ   ได้และเหยื่อที่ล้อมไว้ใน
ที่นั้น ๆ บทว่า ปานโภชนํ  ได้แก่น้ำและหญ้าที่เหลือ. บทว่า ตํ ราชปิณฺฑํ
ความว่า  น้ำและหญ้านั้นชื่อว่าปิณฑะ   เพราะหมายความว่า  หาเอาของ
หลวงมารวมไว้.   บทว่า  อวภุตฺตุํ   ความว่า  เพื่อกินเสียเปล่า ๆ.  อธิบาย
ว่า   เนื้อนันทิยะกล่าวว่า   ผู้กินแล้ว   เมื่อไม่ยังราชกิจให้สำเร็จ    ชื่อว่า
กินเหยื่อนั้นเสียเปล่า  ข้าพเจ้านั้นไม่พยายามจะกินให้เสียเปล่าอย่างนั้น.
คำว่า  หฺราหฺมณ  ในคำว่า  พฺราหฺมณมุสฺสเห  เป็นคำร้องเรียก  ส่วน  ม
อักษรกล่าวไว้ด้วยอำนาจบทสนธิ  การเชื่อมบท.  บทว่า โอทหิสฺสามหํ
ปสฺสํ    ขุรปาณิสฺส   ราชิโน  ความว่า  ข้าแต่พราหมณ์เมื่อถึงวาระของ
ตนแล้ว     ข้าพเจ้าจักออกจากฝูงเนื้อมายืนอยู่ที่เหมาะสมแห่งหนึ่งกราบ
ทูลพระราชาผู้ทรงผูกสอดลูกธนูแล้วเสด็จมาว่า    ขอเดชะข้าแต่มหาราช
ขอพระองค์จงทรงยิงข้าพระพุทธเจ้า      แล้วเอียงข้างที่อ้วนพีของตนให้
เป็นเป้า.  บทว่า  สุขิโต   มุตฺโต   ความว่า   เมื่อนั้นข้าพเจ้าจะเป็นผู้พ้น
หน้า ๑๐๙