๑๒๓    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๑๒๕
สิ่งที่ควรแก่สิ่งที่จะต้องทำแก่เรา.     ครั้งนั้น   อชราชจึงทูลกะพระราชา
นั้นว่า     ข้าแต่มหาราชไม่มีผู้อื่นที่ชื่อว่า      เป็นที่รักของสัตว์ทั้งหลาย
เหล่านี้ยิ่งกว่าตน.    คนไม่ควรให้ตนพินาศ    ไม่ควรละทิ้งยศที่ได้แล้ว
เพราะอาศัยของรักอย่างเดียวดังนี้แล้ว   ได้กล่าวคาถาที่  ๖   ว่า :-
                        ข้าแต่จอมนรชน  ผู้เช่นนับด้วยพระองค์
           ทรงทอดอาลัยตน   ไม่คบหาของรักทั้งหลายว่า
           สิ่งนี้เป็นที่รักของเรา   ตนเท่านั้นประเสริฐกว่า
           สิ่งที่ประเสริฐอย่างยิ่งทีเดียว      ผู้มีตนสั่งสม
           บุญไว้แล้ว   จะพึงได้หญิงที่รักในภายหลัง.
         พึงทราบวินิจฉัยในบทเหล่านั้นต่อไป  บทว่า   ปิยมฺเม   ตัดบท
เป็น   ปิยํ   เม   คือเป็นที่รักของเรา   ปาฐะเป็นอย่างนี้ทีเดียวก็มี.     มีคำ
อธิบายว่า  ข้าแต่จอมนรชนบุคคลผู้ดำรงอยู่ในความยิ่งใหญ่ด้วย   เช่น
พระองค์ ทอดอาลัยตน   คือทอดทิ้งตน ไม่คบหาของรักเหล่านั้นเลยว่า
สิ่งนี้เป็นที่รักของเรา         เพราะอาศัยหญิงที่เป็นภัณฑะที่รักคนหนึ่ง.
เพราะเหตุไร ?        เพราะตนเองประเสริฐกว่าคนที่ประเสริฐอย่างยอด
อธิบายว่า    เพราะเหตุที่ตนเองประเสริฐ    คือล้ำเลิศ   ได้แก่สูงสุดกว่า
สิ่งที่ประเสริฐอย่างยิ่ง  คือเป็นภัณฑะเป็นที่รักกว่าอย่างอื่น  ที่ยอดเยี่ยม
คือสูงสุด   โดยการคูณด้วยร้อย   คูณด้วยพัน.   จริงอยู่   แม้    อักษร
ในคำว่า   อตฺตาว   นี้    พึงเห็นว่า   เป็นนิบาตใช้ในความหมายว่าเหตุ.
หน้า ๑๒๔