๑๖๘    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๑๗๐
น้องสาวและบุตรธิดาเป็นต้น.    บทว่า   สกึ    ความว่า   ไม่ได้ใช้สอย
แม้แต่ครั้งเดียว  อธิบายว่า  ไม่ได้ใช้ของตนบ้าง.  บทว่า  น  สงฺคณฺหาติ
ความว่า   ไม่ได้สงเคราะห์ด้วยอำนาจการให้ภัตตาหาร   เครื่องนุ่ง  พืช
พันธุ์และไถเป็นต้น.  บทว่า   วิลปเตว  โส  นโร  ความว่า  เมื่อพระราชา
เป็นต้นเหล่านั้น     เอาทรัพย์ไป    คน ๆ นั้นก็จะบ่นเพ้ออยู่นั่นแหละ.
บทว่า   ธีโร ได้แก่บัณฑิต.   บทว่า  สงฺคณฺหาติ   ความว่า  ย่อมสงเคราะห์
ญาติทั้งหลายที่เขากำลังทำมาหากิน ที่มาสู่สำนักตนด้วยการให้ภัตตาหาร
เครื่องนุ่งห่ม พืชพันธุ์และไถเป็นต้น.  บทว่า  เตน  ความว่า  สัตบุรุษนั้น
จะได้รับเกียรติและการสรรเสริญตนในท่ามกลางษริษัท    ครั้นละโลกนี้
ไปแล้วก็จะปลื้มใจในเทพนคร  ด้วยการสงเคราะห์ญาตินั้น.
         พระมหาสัตว์  ครั้นแสดงธรรมแก่น้องชายอย่างนี้  แล้วก็ให้เขา
ทำโรงทานที่เขางดไป      แล้วให้เป็นไปตามปกติ       แล้วได้ไปยังแดน
หิมพานต์   มีฌานไม่เสื่อมถึงแก่กรรมแล้ว  ได้เข้าถึงพรหมโลก.
         พระศาสดา   ครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว   จึงตรัสว่า
ขอถวายพระพรมหาบพิตร   อาคันตุกเศรษฐี  ไม่ได้บุตร  ไม่ได้ธิดาเลย
เพราะฆ่าบุตรพี่ชาย       ด้วยเหตุดังนี้แล       แล้วทรงประชุมชาดกไว้ว่า
น้องชายในครั้งนั้น   ได้แก่   อาคันตุกเศรษฐี   ในบัดนี้    ส่วนพี่ชาย
ได้แก่   เราตถาคตนั่นเอง.
                     จบ  อรรถกถามัยหกสกุณชาดกที่  ๕
หน้า ๑๖๙