ชื่อว่า   ทรงมีพระราชกิจบริสุทธิ์     คือมีปกติตรัสคำจริง   ได้แก่ไม่ทรง
พิโรธ    มายความว่า    ทรงเป็นกลาง    เท่ากับว่าทรงเป็นเหมือนตราชู
เพราะเหตุที่พระองค์ไม่ทรงผลุนผลันนั้นนั่นเอง  บทว่า    อเปตปาปกํ
ได้แก่ทรงปราศจากบาปกรรม.   บทว่า น  ลิมฺปติ    กมฺมกิเลส  ความว่า
กรรมกิเลสนี้  คือ  ปาณาติบาต  ๑   อทินนาทาน  ๑  กาเมสุมิจฉาจาร ๑
มุสาวาท  ๑ ไม่ติดเปื้อนพระวาชานั้น.  เพราะเหตุไร ?   เพราะพระราชา
ผู้เช่นนั้นก็เหมือนดอกบัวที่เกิดแล้วในสระโบกขรณี.   อธิบายว่า  ข้าแต่
มหาราช      พระราชาผู้เช่นนั้นทรงเป็นผู้ชื่อว่าอันอะไรไม่เปื้อนเปรอะ
แล้ว     เหมือนดอกปทุมที่เกิดแล้วในสระโบกขรณี     อันอะไรไม่เปื้อน
เปรอะแล้ว.
         พระราชาทรงดำรงอยู่ในโอวาทของพระโพธิสัตว์แล้ว     จำเดิม
แต่นั้นมา    ก็ทรงครองราชย์โดยธรรม     ทรงบำเพ็ญบุญทั้งหลายมีทาน
เป็นต้น   แล้วได้ทรงเป็นผู้มีสวรรค์เป็นที่ไปในเบื้องหน้า.
         พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว  ได้ทรงประชุม
ชาดกไว้ว่า  พระราชาในครั้งนั้น ได้แก่พระอานนท์ในบัดนี้  ส่วนอำมาตย์
ผู้เป็นบัณฑิต   คือเราตถาคต  ฉะนี้แล.
                        จบ  อรรถกถากุกกุชาดกที่  ๑