องค์มีร่างกายถูกกิ่งไม้และเครือหวายเหนี่ยวรั้งไว้     เหมือนสายพิณที่ขึง
จนตึงฉะนั้น.   บทว่า  สมนุกฺกมนฺตา  ความว่า  เหล่าวานรที่ข้าพระ -
องค์อนุญาตแล้ว  ไหว้ข้าพระองค์ขอขมาแล้ว   ใช้เท้าไต่ คือเหยียบไป
โดยสวัสดี  ไม่มีขาดเลย.    บทว่า  ตํ  มํ  น  ตปฺปตี   พนฺโธ   ความว่า
การผูกด้วยเถาวัลย์นั้น     ก็ไม่ทำให้ข้าพระองค์เดือดร้อนเลย   ถึงบัดนี้
ความตายก็ไม่ทำให้ข้าพระองค์เดือดร้อน.   เพราะเหตุไร ?   บทว่า  สุข-
มาหริตํ  เตสํ   ความว่า   ข้าแต่มหาราช   เพราะเหตุที่   วานรเหล่านั้น
พูดว่า     ท่านผู้นี้จักบำบัดทุกข์แม้ที่เกิดขึ้นแก่พวกเราแล้วบำรุงสุขให้ได้
แล้วจึงได้พากันแต่งตั้งให้ข้าพระองค์เป็นใหญ่.        ฝ่ายข้าพระองค์ก็พูด
เหมือนกันว่า     เราจักบำบัดทุกข์ที่เกิดขึ้นให้สูเจ้าทั้งหลาย      แล้วจึงได้
กลายเป็นหัวหน้า    คือ พญาของวานรเหล่านั้น.     วันนี้ข้าพระองค์ได้
บำบัดมรณทุกข์นั้น   แล้วนำความสุขมาให้พวกวานรเหล่านั้นแล้ว  ด้วย
เหตุนั้น  การผูกมัดไว้จึงไม่เผารนข้าพระองค์ให้เดือดร้อน เพชฌฆาตคือ
มรณะก็จักไม่ยังข้าพระองค์ให้เดือดร้อน.     บทว่า   เอสา   เต   อุปมา
ความว่า  ข้าแต่มหาราช  นี้คือข้ออุปมาการกระทำที่ข้าพระองค์จะได้ถวาย
แก่พระองค์.      บทว่า  ตํ   สุณาหิ   ความว่า   เพราะเหตุนั้น     ขอพระ-
องค์จงทรงสดับคำตักเตือน     ที่ข้าพระองค์กำลังถวายพระองค์โดยทรง
เทียบเคียงกับอุปมานี้.     บทว่า   รญฺา   รฏฺ€สฺส   มีอธิบายว่า   ข้าแต่
มหาราช  ธรรมดาพระราชาผู้ไม่ทรงบีบคั้นแว่นแคว้นราษฎรเหมือนหีบ
อ้อยเลย   ทรงละการลุอำนาจอคติ    ผูกใจเขาอยู่ด้วยสังคหวัตถุธรรม ๔