| ก็ฉันเมื่อนำพาราชกิจของพระเจ้าทัฬห- |
| ธรรม ได้คาดลูกศรไว้ที่หน้าอก มีปกติประ- |
| พฤติความกล้าหาญในการรบ ก็ไม่ยังพระองค์ |
| ให้โปรดปรานได้. พระราชาไม่ทรงทราบความ |
| เพียรของลูกผู้ชายของฉัน และการสื่อสาร ที่ |
| ฉันทำได้อย่างดีในสงความ เป็นแน่. ฉันนั้น |
| ไม่มีพวกพ้อง ไม่มีที่พึง จักตายแน่ ๆ มิหนำซ้ำ |
| พระราชายังได้พระราชทานฉันแก่ช่างหม้อ ให้ |
| เป็นผู้ขนมูลสัตว์โคมัย. |
| บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วหนฺตี ความว่า เมื่อทำลายการ |
| นำสาร คือคลังแห่งกำลังในสงคราม ชื่อว่านำพาคือช่วยเหลือราชกิจ |
| นั้นๆ. บทว่า นุทนฺตี อุรสิ สลฺลํ ความว่า นำดาบหรือหอกที่ผูก |
| ไว้ที่หน้าอกไปเฉพาะเบื้องบนศัตรูทั้งหลายในเวลารบ. บทว่า วิกฺกนฺต- |
| จารินี ความว่า ถึงความเป็นผู้กล้าหาญในการรบเป็นปกติด้วยการทำ |
| ความกล้าหาญ แล้วพิชิตกำลังของฝ่ายปรปักษ์. มีคำอธิบายว่า ข้าแต่ |
| นาย ถ้าหากฉันทำราชกิจเหล่านี้อยู่ ก็ไม่ยังพระราชหฤทัยของพระเจ้า |
| ทัฬหธรรมให้ยินดีได้ คือไม่ให้พระองค์พอพระราชหฤทัยแล้วไซร้ บัดนี้ |
| ใครคนอื่นจักยังพระราชหฤทัยของพระองค์ให้ทรงยินดี. บทว่า มม |
| วิกฺกมโปริสํ ได้แก่ความบากบั่นของบุรุษที่ฉันได้ทำแล้ว บทว่า สุก- |
๓๖๗
๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕
๓๖๙ 