๔๐    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๔๒
         พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้า   ครั้นทรงแสดงถึงทุกข์   ทั้งที่มีการ
ก้าวลงสู่ครรภ์เป็นมูลฐาน    ทั้งที่มีการบริหารเป็นมูลฐานแล้ว  บัดนี้
เพื่อจะทรงแสดงถึงทุกข์ที่มีการออกจากครรภ์เป็นมูลฐาน  จึงได้ตรัส
คาถาหนึ่งกับถึงคาถาไว้ว่า :-
                        สัตว์ทั้งหลายเลอะอุจจาระ     เปื้อนเลือด
           เลอะไขออกมา    เพราะว่าสัตว์ทั้งหลายถูกต้อง
           สิ่งใด  ๆ   ด้วยกายอยู่ในขณะใด   ในขณะนั้น
           เองก็สัมผัสผองทุกข์ล้วน  ๆ   ที่ไม่มีความแช่ม
           ชื่นเลย.   อาตมาภาพเห็นแล้ว   จึงได้ทูลถวาย
           พระพร       ไม่ได้ฟังจากผู้อื่นทูลถวายพระพร
           แต่อาตมาภาพระลึกถึงขันธ์ที่เคยอยู่อาศัยมา
           เป็นจำนวนมาก.
         บรรดาบทเหล่านั้น   บทว่า    มิฬฺเหน    ลิตฺตา    ความว่า    ขอถวาย
พระพรมหาบพิตร     สัตว์ทั้งหลายเหล่านี้เมื่อคลอดจากท้องมารดาไม่ได้
ลูบไล้ด้วยคันธชาติทั้ง  ๔ ไม่ได้ประดับประดาดอกไม้ที่หอมหวลออกมา
แต่เป็นผู้เปื้อนเปรอะ   คือเลอะเทอะคูถเก่าเน่าออกมา.   บทว่า   รุหิเรน
มกฺขิตา   ความว่า  ไม่ใช่เป็นเสมือนชะโลมด้วยจันทน์แดงออกมา    แต่
เปื้อนด้วยโลหิตแดงออกมา.   บทว่า    เสมฺเหน   ลิตฺตา    ความว่า  ไม่ใช่
ลูบไล้ด้วยจันทน์ขาวออกมา  แต่เป็นผู้เปื้อนไขเหมือนนุ่นหนา ๆ ออกมา
หน้า ๔๑