๕๕๙    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๕๖๑
บุรุษนั้นละโลกทั้ง ๒   คือมนุษยโลก   และเทวโลกเสีย  ย่อมบังเกิดใน
อบายมีนรกเป็นต้น.  บทว่า  ชีวนฺเตว   วิสุสฺสติ   ความว่า   เมื่อยังเป็น
อยู่    ก็ไม่ได้กิเลสวัตถุที่ตนปรารถนา    ย่อมเหือดแห้งด้วยความโศกถึง
ทุกข์ใหญ่.
         นารทดาบสได้ฟังดังนั้น  จึงถามว่า  ข้าแต่ท่านอาจารย์  ขึ้นชื่อว่า
การเสพกาม   ย่อมเป็นสุข   แต่ท่านมากล่าวความสุขเช่นนี้ว่า  เป็นทุกข์
ดังนี้   หมายถึงอะไร ?  ลำดับนั้นท่านสรภังคดาบสได้กล่าวว่า  ถ้าเช่นนั้น
เธอจงพึง   แล้วกล่าวคาถาที่   ๒  ความว่า :-
                        ทุกข์เกิดในลำดับแห่งสุข   สุขเกิดใน
           ลำดับแห่งทุกข์    ส่วนเธอนั้นประสบทุกข์มา
           กว่าสุข  เธอจงหวังความสุข  อันประเสริฐเถิด.
         บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  สุขสฺสานนฺตรํ ได้แก่ทุกข์คือนรก
อันเกิดขึ้นในลำดับแห่งกามสุข.   บทว่า   ทุกฺขสฺส  ได้แก่สุขที่เป็นทิพย์
สุขมนุษย์และสุขคือพระนิพพาน  อันเกิดในลำดับแห่งความลำบาก  คือ
ต้องรักษาศีล.
         ท่านกล่าวคำอธิบายไว้ดังนี้    ดูก่อนนารทะ   สัตว์เหล่านี้ทำกาละ
ลงในสมัยที่เสพกาม  ย่อมเกิดในนรกอันเป็นสถานที่มีทุกข์โดยส่วนเดียว
ส่วนผู้รักษาศีลและเจริญวิปัสสนาย่อมลำบาก   เขาเหล่านั้นรักษาศีลด้วย
หน้า ๕๖๐