[๑๑๙๗]   เมื่อใด   นกตัวเล็ก  ๆ พึงเอาจะงอยปาก
            คาบภูเขาคันธมาทน์   บินไปได้   เมื่อนั้น  เรา
           ทั้ง ๒  พึงอยู่ร่วมกันได้แน่.
         [๑๑๙๘ ]   เมื่อใด    เด็ก  ๆ   พึงขับเรือใหญ่     อัน
           ประกอบด้วยเครื่องยนต์  และใบพัดกำลังแล่น
           ไปในสมุทรไว้ได้    เมื่อนั้น   เราทั้ง  ๒  พึงอยู่
           ร่วมกันได้แน่.
                            จบ  อัฏฐานชาดกที่  ๙

อรรถกถาอัฏฐานชาดกที่  ๙

         พระศาสดาเมื่อประทับอยู่  ณ  พระวิหารเชตวัน       ทรงปรารภ
ภิกษุผู้กระสันรูปหนึ่ง  จึงตรัสเรื่องนี้     มีคำเริ่มต้นว่า   คงฺคา  กุมุทินี
ดังนี้.
         พระศาสดา    ตรัสถามภิกษุนั้นว่า     ดูก่อนภิกษุ   ได้ยินว่า    เธอ
กระสันจริงหรือ ?  เมื่อภิกษุนั้นกราบทลูว่า จริงพระเจ้าข้า  จึงตรัสถามว่า
เธอกระสันเพราะเหตุไร ?   เมื่อภิกษุนั้นกราบทูลว่า   เพราะอำนาจกิเลส
จึงตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  ขึ้นชื่อว่ามาตุคามมักอกตัญญู     ประทุษร้ายมิตร
ไม่น่าไว้วางใจ   บัณฑิตทั้งหลายในครั้งก่อน   แม้ให้ทรัพย์วันละพัน   ก็