๖๑๐    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๖๑๒
         บรรดาบทเหล่านั้น     บทว่า  ปริสงฺกุปโก  คือมีชื่อว่า   สังกุปถะ
มนุษย์ไปหาเงินทองต้องตอกหลักผูกเชือกขึ้นไปบนถิ่นนั้น    เพราะเหตุ
นั้น   ทางเดินเท้าบนคิชฌบรรพตนั้น   ท่านจึงเรียกว่า   สังกุปถะ.
         ทางใหญ่บนยอดเขาคิชฌกูฏ  ชื่อว่า   คิชฺฌปโถ  บทว่า   สนนฺ-
ตโน   แปลว่า   มีมาแต่ดึกดำบรรพ์.   บทว่า    ตตฺราสิ   ความว่า    ใกล้
ทางเดินเท้าชื่อสังกุปถะ    บนยอดเขาคิชฌกูฏนั้น    ได้มีนกแร้งตัวหนึ่ง
อาศัยอยู่   นกแร้งตัวนั้นเลี้ยงดูมารดาบิดาผู้ชราแล้ว.    สองบทว่า   อชครํ
เมทํ   เท่ากับ   อชครเมทํ   แปลว่า   มันข้นงูเหลือม.   บทว่า  อจฺจาหาสิ
คือนำมาแล้วมากมาย.   บทว่า   พหุตฺตโต   เท่ากับ  พหุตฺตโส   แปลว่า
โดยมาก.    บทว่า   ชานํ   อุจฺจํ  ปปาตินํ    ความว่า     บิดาได้สดับว่า
บุตรของท่านโลดแล่นขึ้นสู่ที่สูงเกินไป   จึงรู้ว่านกแร้งสุปัตนี้มักร่อนขึ้น
ที่สูง.  บทว่า  เตชสึ  ได้แก่  ถึงพร้อมด้วยเดชของบุรุษ. บทว่า  ทูรคามินํ
คือ ไปไกลด้วยเดชนั่นเอง.   บทว่า  ปริปฺลวตฺตํ   คือ  ลอยลิบ ๆ  อยู่ดุจ
ใบบัวลอยอยู่ในน้ำ.   บทว่า   วิชานหิ   เท่ากับ   วิชานาสิ   แปลว่า   รู้.
บทว่า   จกฺกํว   ปริมณฺฑลํ   ความว่า   บิดากล่าวสอนอย่างนี้ว่า   เมื่อใด
ชมพูทวีปอันล้อมรอบด้วยทะเล   ปรากฏแก่เจ้าผู้ดำรงอยู่ในถิ่นนั้น  ประ
หนึ่งว่ากงจักร   เจ้าจงรีบกลับเสียจากที่นั้น.     บทว่า    อุทฺธํ    ปตฺโตสิ
ความว่า   นกแร้งสุปัตไม่กระทำตามโอวาทของบิดา  วันหนึ่งได้บินไป
กับนกแร้งทั้งหลายทั้งนกแร้งเหล่านั้นเสีย  ได้บินขึ้นไปถึงที่ที่บิดาบอก
หน้า ๖๑๑