๖๓๓    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๖๓๕
           ธรรมของสัตบุรุษอยู่      ย่อมละทิ้งเพื่อนผู้สิ้น
           ทรัพย์หรือยังไม่สิ้นทรัพย์ไปไม่ได้เลย.
                        ข้าแต่พญาหงส์         เราก็เป็นผู้หนึ่งใน
           บรรดาสัตบุรุษ       ต้นไม้นี้เป็นทั้งญาติเป็นทั้ง
           เพื่อนของเรา   เราต้องการเพียงเพื่อเป็นอยู่   จึง
           ไม่อาจละทิ้งต้นไม้นั้นไปได้    ก็การที่จะละทิ้ง
           ไปเพราะได้ทราบว่า  ต้นไม้นี้สิ้นผลแล้ว   ดังนี้
           นี้ไม่ยุติธรรม.
         บรรดาบทเหล่านั้น    บทว่า  เย   เว   สขีนํ   สขาโร   ภวนฺติ
เท่ากับ  เย  จ  สหายานํ  สหายา  โหนฺติ  แปลว่า  ชนเหล่าใดเป็นเพื่อน
ของเพื่อนทั้งหลาย.   บทว่า   ขีณํ   อขีณํ   ความว่า  ธรรมดาว่า  บัณฑิต
ทั้งหลายย่อมละทิ้งเพื่อนผู้ชื่อว่าสิ้นทรัพย์       เพราะสิ้นสหายและโภค-
ทรัพย์ของตนไปไม่ได้เลย.  บทว่า   สตํ  ธมฺมมนุสฺสรนฺโต  คือระลึกถึง
ประเพณีของบัณฑิตทั้งหลายอยู่.   บทว่า   าตี   จ  เม   ความว่า   ข้าแต่
พญาหงส์    ต้นไม้นี้  ชื่อว่า  เป็นทั้งญาติของเรา  เพราะอรรถว่าเป็นที่รัก
สนิทสนม  ชื่อว่า  เป็นทั้งเพื่อนของเรา   เพราะอยู่ร่วมป่ากับเรา.   บทว่า
ชีวิกตฺโถ   ความว่า   เราต้องการเพียงเพื่อเป็นอยู่   จึงไม่อาจจะทิ้งต้นไม้
นั้นไปได้.
หน้า ๖๓๔