[๑๒๕๔]  ครั้นพระหาริตฤาษีกล่าวคำนี้แล้ว   มี
           ความบากบั่นอย่างแท้จริง   คลายกามราคะได้
           แล้ว  ได้เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลก.
                            จบ  หริตจชาดกที่  ๕

อรรถกถาหริตจชาดกที่  ๕

         พระศาสดาเมื่อประทับอยู่  ณ พระวิหารเชตวัน       ทรงปรารภ
ภิกษุผู้กระสัน   จึงได้ตรัสเรื่องนี้   มีคำเริ่มต้นว่า   สุตเมตํ  มหาพฺรหเม
ดังนี้.
         ความย่อมีว่า     ภิกษุรูปนั้นเห็นมาตุคามคนหนึ่งแต่งตัวสวยงาม
เกิดความกระสัน    ปล่อยผมเล็บและหนวดไว้จนยาวอยากจะสึก   พระ-
อุปัชฌาย์อาจารย์แนะนำก็ไม่พอใจ    พระศาสดาตรัสถามว่า   จริงหรือ
ภิกษุ  ได้ยินว่าเธอกระสัน ?  เมื่อภิกษุนั้นกราบทูลว่า  จริงพระพุทธเจ้าข้า
จึงตรัสถามว่า   เหตุไรเธอจึงกระสัน    เมื่อภิกษุนั้นกราบทูลว่า  กระสัน
ด้วยอำนาจกิเลส     และได้เห็นมาตุคามแต่งตัวสวยงามพระเจ้าข้า.   จึง
ตรัสว่า   ดูก่อนภิกษุ    ธรรมดากิเลสย่อมไม่มีความชื่นบาน   เพราะขจัด
คุณความดี  มีแต่จะให้ตกนรก  และกิเลสนั้นทำไมจักไม่ทำให้เธอลำบาก
เล่า   มีแรงพัดเขาสิเนรุ  ทำไมจักไม่พัดใบไม้เก่า ๆ ให้กระจัดกระจายได้
แม้พระมหาบุรุษผู้วิสุทธิชาติได้อภิญญา  ๕   สมาบัติ   ๘     ดำเนินตาม