๖๘    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๗๐
           ของมันและแร้งอื่น ๆ  ที่เป็นลูกน้องทั้งหมดถึง
           ความพินาศแล้ว.   ผู้ไม่สำนึกถึงคำสอนของผู้
           เฒ่าทั้งหลาย  ก็ฉันนั้นเหมือนกัน  ประพฤติเลย
           ขอบเขต   ก็เดือดร้อน  ทุกคนไม่ปฏิบัติตามคำ
           สอนของพระพุทธเจ้า         จะถึงความพินาศ
           เหมือนแร้งที่ฝ่าฝืนคำสอนของพ่อฉะนั้น.
         ๓  คาถานี้    เป็นพระคาถาของท่านผู้รู้ยิ่งแล้ว
         บรรดาบทเหล่านั้น   บทว่า    อนุชีวิโน   ได้แก่แร้งทั้งหลายที่
อาศัยแร้งมิคาโลปะนั้นเกิดภายหลัง. บทว่า  อโนวาทเร  ทิเช  ความว่า
เมื่อแร้งมิคาโลปะแม้นั้น  ไม่ทำตามโอวาท  แร้งเหล่านั้นบินไปกับแร้ง
มิคาโลปะนั้นเลยเขตแดนไป     พากันถึงความพินาศทั้งหมด.    บทว่า
เอวมฺปิ   ความว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  แร้งนั้นถึงความพินาศแล้วฉันใด
แม้ผู้ใดใครอื่น   จะเป็นคฤหัสถ์ก็ตาม   เป็นบรรพชิตก็ตาม    ก็ฉันนั้น
เหมือนกัน    ไม่เชื่อถือพระดำรัสของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย    ผู้ทรงอนุ-
เคราะห์ด้วยประโยชน์เกื้อกูล      แม้ผู้นั้นก็จะถึงความพินาศเหมือนแร้ง
ตัวนี้   ที่เที่ยวไปเลยเขตแดน  เป็นผู้เดือดร้อน  คือลำบากแล้วฉะนั้น.
         พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้   มาประกาศสัจธรรม
แล้ว   ทรงประมวลชาดกไว้ว่า  แร้งมิคาโลปะ ได้แก่ภิกษุผู้ว่ายาก  ส่วน
แร้งอปรัณ  ได้แก่เราตถาคต   ฉะนั้นแล.
                            จบ  อรรถกถามิคาโลปชาดกที่  ๖
หน้า ๖๙