๖๘๙    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๖๙๑
         บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  สสมุทฺทปริยายํ  คือที่มีทะเลล้อม
รอบ.    บทว่า   สาครกุณฺฑลํ   คือที่ประกอบด้วยสาครอันตั้งแวดล้อม
ทวีปทั้ง  ๔   ดุจกุณฑลที่เขาประดับไว้ที่จอนหู   ฉะนั้น.   บทว่า  สห
นินฺทาย    ความว่า  โลมสกัสสปดาบสกล่าวว่า  อาตมาไม่ปรารถนาแม้
มหาปฐพีที่มีจักรวาลเป็นที่สุด    พร้อมด้วยคำนินทานี้ว่า   โลมสกัสสป-
ดาบสนี้   ได้ทำปสุฆาตกรรมแล้ว.    ด้วยบทว่า    ยา   วุตฺติ   วินิปาเตน
โลมกัสสปดาบส   แสดงว่า  เราติเตียนความเป็นไปแห่งชีวิต   คือตำหนิ
ความประพฤตินั้น  เพราะเป็นกรรมที่ให้ตกไปในนรก.  บทว่า   สาเยว
ชีวิกา   ความว่า    ความเป็นอยู่โดยวิธีอุ้มเอาบาตรเดินเข้าไปสู่เรือนของ
ผู้อื่น     แสวงหาอาหารของบรรพชิตนั่นแหละ     ดีกว่าการได้ยศทรัพย์
และลาภตั้งร้อยเท่าพันทวีคูณ.   บทว่า   อปิ   รชฺเชน   ตํ   วรํ   ความว่า
การงดเว้นความชั่วของบรรพชิต   ผู้ไม่เบียดเบียนผู้อื่นนั้นประเสริฐกว่า
ความเป็นพระราชาในชมพูทวีปทั้งสิ้น.
         อำมาตย์ฟังคำของพระดาบสนั้นแล้ว ได้ไปกราบทูลแต่พระราชา
พระราชาได้ทรงสดับดังนั้น   ตรัสว่า   เมื่อท่านไม่มา   เราก็ไม่อาจจะทำ
อะไรได้  จึงได้ทรงนิ่งอยู่  ลำดับนั้น  ท้าวสักกเทวราชได้เสด็จมาในเวลา
เที่ยงคืนอีก    ประทับอยู่ในอากาศ    ตรัสว่า    ดูก่อนมหาราช    เหตุไร
พระองค์จึงไม่บังคับโลมสกัสสปดาบสให้บูชายัญ.         พระราชาตรัสว่า
ข้าพระองค์ส่งอำมาตย์ไปบอกแล้ว      แต่ท่านไม่มา      ท้าวสักกะตรัสว่า
หน้า ๖๙๐