๖๙๒    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๖๙๔
สมณพฺราหฺมณา   ความว่า    ในการอดกลั้นต่อกำลังแห่งอิฏฐารมณ์แล้ว
อนิฏฐารมณ์    สมณะพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยกำลัง  คือขันติและกำลัง
คือญาณ  ผู้มีบาปอันสงบและบาปอันลอยแล้ว  มีกำลัง.    บทว่า   พลํ
เวลา   สมุทฺทสฺส    ความว่า    ฝั่งแห่งมหาสมุทรชื่อว่ามีกำลัง   เพราะ
สามารถที่จะไม่ให้น้ำล้นขึ้นมา    และกั้นน้ำเอาไว้ให้พินาศได้.  บทว่า
พลาติพลมิตฺถิโย    ความว่า    ส่วนหญิงทั้งหลาย   ชื่อว่ามีกำลังยิ่งกว่า
กำลังทั้งหมด   เพราะสามารถจะพาบุรุษที่มีความรู้ดีแต่มีกำหนัดมาสู่
อำนาจของตน    แล้วให้พินาศได้    อธิบายว่า   กำลังแห่งหญิงเท่านั้น
มีมากกว่ากำลังทั้งหมด.    ศัพท์ว่า    ยถา   เท่ากับ    ยสฺมา    แปลว่า
เพราะเหตุใด.   บทว่า  ปิตุ   อตฺถา     คือเพื่อประโยชน์แห่งความเจริญ
แก่พระราชบิดา.
         ข้อนี้มีอธิบายว่า  เพราะนางจันทวดีนี้   กระทำโลมสกัสสปะ   ผู้มี
ตบะกล้า  ผู้ชื่อว่าเป็นฤาษี  เพราะเป็นผู้แสวงหาคุณทั้งหลายมีศีลเป็นต้น
ให้เป็นผู้ไม่มีศีล    แล้วให้บูชาวาชเปยยะ     คือยัญ     เพื่อประโยชน์แก่
พระราชบิดาได้  ฉะนั้น  ข้อนี้   บัณฑิตพึงทราบว่า  หญิงมีกำลังยิ่งกว่า
กำลังทั้งหลาย.
         ขณะนั้น  กัสสปดาบส  เงื้อพระขรรค์แก้วขึ้น   ด้วยคิดว่า  จัก
ฟันคอมงคลหัตถีเพื่อบูชายัญ   ช้างเห็นดังนั้น   ก็สะดุ้งกลัวต่อมรณภัย
จึงร้องเสียงดัง   แม้พวกสัตว์นอกนี้  คือ ช้าง  ม้า   โค   เป็นต้น   ได้ฟัง
หน้า ๖๙๓