| บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กาสายวตฺเถ คือ ที่มีสีดุจทอง |
| ดังคลุมด้วยผ้าย้อมน้ำฝาด. ของบทว่า ทุเว ทุเว แปลว่า ทั้ง ๒. |
| บทว่า นนฺทมเน คือ มีใจยินดี. บทว่า กํ อณฺฑชํ อณฺฑชา |
| มานุเสสุ ชาตึ ปสํสนฺติ ความว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย นกทั้งหลาย |
| เมื่อสรรเจริญพวกท่าน ย่อมกล่าวสรรเสริญว่า นกอะไร คือ นกชื่อ |
| อะไร ในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย อธิบายว่า นกทั้งหลายย่อมยกย่องท่าน |
| ทั้งหลายในระหว่างมนุษย์ทั้งหลายระบุว่า ชื่อนกอะไร. บาลีว่า |
| อณฺฑชํ อณฺฑชมานุเสสุ ดังนี้ก็มี บาลีนั้นมีอธิบายว่า นกทั้งหลาย |
| กล่าวสรรเสริญพวกท่าน ในหมู่นกทั้งหลายและในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย |
| ว่า นกชนิดไร. |
| นกจักรพรากได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวคาถาที่ ๒ ว่า :- |
| ดูก่อนท่านผู้เบียดเบียนมนุษย์ ในหมู่ |
| มนุษย์ นกทั้งหลายย่อมกล่าวถึงข้าพเจ้าทั้ง- |
| หลาย ซึ่งชื่อว่านกจักรพราก เนื่องโดยลำดับ |
| มาว่า บรรดานกทั้งหลาย เขารู้กันทั่วไปว่า |
| พวกข้าพเจ้าเป็นผู้มีภาวะน่านับถือ เป็นผู้มีรูป |
| งาม เที่ยวไปใกล้ห้วงน้ำ พวกข้าพเจ้าไม่ทำ |
| บาป แม้เพราะการกินเป็นเหตุ. |
๗๐๑
๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕
๗๐๓ 