๗๐๒    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๗๐๔
         บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  มนุสฺสหึส   ความว่า   กาย่อมเบียด-
เบียน คือ รบกวนมนุษย์ทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นนกจักรพรากจึงทักทาย
กานั้นอย่างนี้.  บทว่า  อนุพฺพเต   หมายความว่า  ไปตาม  คือ  บันเทิง
อยู่  ได้แก่อยู่ด้วยความรักซึ่งกันและกัน    บทว่า   จกฺกวาเก    ความว่า
นกทั้งหลายย่อมสรรเสริญ   คือ  ยกย่อง  ได้แก่กล่าวขวัญถึงว่า   ชาตินก
นั้นชื่อว่าจักรพราก    บทว่า  ทิเชสุ  ความว่า  ขึ้นชื่อว่านกทั้งหลาย    มี
ประมาณเท่าใด    บรรดานกทั้งหลายมีประมาณเท่านั้น   เขารู้กันทั่วไป
ในหมู่มนุษย์ว่า   พวกข้าพเจ้าเป็นผู้มีภาวะน่านับถือ.
         พึงทราบวินิจฉัยในอรรถวิกัปที่  ๒ ว่า ในหมู่มนุษย์  นกทั้งหลาย
ย่อมกล่าวถึงข้าพเจ้าทั้งหลายว่านกจักรพราก  แต่ในหมู่นกด้วยกัน   นก
ทั้งหลายย่อมกล่าวถึงพวกข้าพเจ้าว่า     ข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นผู้มีภาวะน่า-
นับถือ.     บทว่า  อณฺณเว   ความว่า   ในที่นี้นกจักรพรากเรียกสระว่า
ห้วงน้ำ    อธิบายว่า   พวกข้าพเจ้าสองตัวเท่านั้น     ชื่อว่าเป็นผู้มีรูปงาม
เพราะไม่เบียดเบียนสัตว์เหล่าอื่น  เที่ยวไปใกล้สระปทุมนี้.
         ก็แล   บทที่ ๔ ของคาถานี้  อาจารย์บางพวกพูดว่า  น  ฆาสเหตุํปิ
กโรม  ปาปํ   ดังนี้.   คำนั้น   มีอธิบายว่า  เพราะพวกข้าพเจ้าไม่ทำบาป
เพราะเห็นแก่กิน    เพราะเหตุนั้น   เขาจึงยกย่องพวกข้าพเจ้าทั้งในหมู่
มนุษย์และในหมู่นี้ว่าเป็นผู้มีภาวะน่านับถือ.
         กาได้ยินดังนั้น  จึงกล่าวคาถาที่ ๓ ว่า :-
หน้า ๗๐๓