๗๐๘    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๗๑๐
และวรรณะในสรีระ   ย่อมมีแก่ผู้นั้นผู้เป็นบัณฑิต.  บทว่า  อาหารมเยน
คือ ด้วยอาหารมีประการต่าง ๆ เท่านั้น   มีคำที่นกจักรพรากกล่าวไว้ดังนี้
ว่า  ดูก่อนกา  ขึ้นชื่อว่าวรรณะนั้นมีสมุฏฐาน   ๔  ประการ  คือ   อาหาร
ความอบอุ่น  ความคิด  และกิจการที่ทำ.
         นกจักรพรากติเตียนกาโดยปริยายไม่น้อยอย่างนี้    กาเกิดความ
เกลียดชังนกจักรพราก   คิดว่าเราไม่ต้องการสีของท่าน  แล้วร้องขึ้นว่า
กา  กา  บินหนีไป.
         พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนามาแสดงแล้ว      ทรง
ประกาศสัจธรรม  เวลาจบสัจจะ ภิกษุเหลาะแหละดำรงอยู่ในอนาคามิผล
พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า    กาในครั้งนั้น   ได้มาเป็นภิกษุเหลาะ-
แหละในบัดนี้  นางนกจักรพรากในครั้งนั้น  ได้มาเป็นมารดาพระราหุล
ในบัดนี้    ส่วนนกจักรพราก  ได้มาเป็นเราตถาคต   ฉะนี้แล.
                        จบ   อรรถกถาจักกวากชาดกที่  ๘
หน้า ๗๐๙