อรรถกถาสมุคคชาดกที่  ๑๐

         พระศาสดาเมื่อประทับอยู่    ณ  พระวิหารเชตวัน   ทรงปรารภ.
ภิกษุผู้กระสัน  จึงได้ตรัสเรื่องนี้มีคำเริ่มต้นว่า  กุโต  นุ  อาคจฺฉถ  ดังนี้.
         ความย่อว่า    พระศาสดาตรัสถามภิกษุผู้กระสันนั้นว่า    ดูก่อน
ภิกษุ   ได้ยินว่า  เธอกระสันจริงหรือ ?  เมื่อภิกษุนั้นกราบทูลว่า   จริง
พระเจ้าข้า    ดังนี้    รู้ว่า   ดูก่อนภิกษุ    เธอปรารถนามาตุคามเพราะ
เหตุไร ?   ขึ้นชื่อว่ามาตุคามไม่ใช่สัตบุรุษุ   เป็นอกตัญญู   แม้ยักษ์ทานพ
ในกาลก่อน   กลืนมาตุคามเข้าไว้ในท้องพาเที่ยวไป      ก็ยังไม่อาจรักษา
มาตุคาม    ทำให้เธอมีสามีคนเดียวได้   เธอจักอาจรักษาได้อย่างไร  ดังนี้
แล้วทรงนำเอาเรื่องในอดีตมาสาธก   ดังต่อไปนี้.
         ในอดีตกาล  เมื่อพระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติอยู่ในพระนคร
พาราณสี    พระโพธิสัตว์สละกามเข้าไปในดินแดนป่าหิมพานต์    บวช
เป็นฤาษี   ได้อภิญญาและสมาบัติแล้ว   ดำรงชีพอยู่ด้วยผลไม้น้อยใหญ่
ณ ที่ไม่ไกลบรรณศาลาของพระโพธิสัตว์นั้น   มียักษ์ทานพตนหนึ่งอยู่
ยักษ์นั้นเข้าไปหาพระมหาสัตว์   ฟังธรรมอยู่เสมอ ๆ  อนึ่ง ยักษ์นั้นมัก
ไปอยู่ที่หนทางที่มนุษย์ทั้งหลายสัญจรไปมาในดง  เห็นมนุษย์เดินทางมา
ก็จับกินเสีย.
         ครั้งนั้น  ในแคว้นกาสี  มีนางกุลธิดาคนหนึ่ง  มีรูปร่างสวยงาม
มาก  อาศัยอยู่   ณ  ปัจจันตคามแห่งหนึ่ง   วันหนึ่ง  นางมาเพื่อจะเยี่ยม