ตสฺมา   หิ   ความว่า   เพราะผู้ตกอยู่ในอำนาจของมาตุคาม  ย่อมถึงความ
พินาศใหญ่  ฉะนั้นชนเหล่าใดไม่เที่ยวคลุกคลีกับมาตุคาม ชนเหล่านั้น
ย่อมเป็นผู้มีความสุข.  บทว่า  เอตํ  สวํ  ความว่า  ความประพฤติของ
บุคคลผู้ไม่คลุกคลีคือไม่เกี่ยวข้องกับมาตุคามนี้เป็นความสุข    คือเป็น
ความดี ได้แก่เป็นความเกษมอันอุดมอันบุคคลพึงปรารถนา  ผู้ปรารถนา
ความเกษมอันอุดมนั้น      ไม่ควรทำความเชยชิดสนิทสนมกับ มาตุคาม
เลย.
         ก็แหละ   ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว     ทานพได้หมอบลงแทบเท้าของ
พระมหาสัตว์  กล่าวสรรเสริญชื่นชมพระมหาสัตว์ว่า  ข้าพเจ้าได้ชีวิตไว้
เพราะอาศัยท่าน เพราะข้าพเจ้าไม่ถูกนางผู้มีธรรมลามกนี้ใช้ให้วิทยาธร
ฆ่า  แม้พระมหาสัตว์   ครั้นแสดงธรรมแก่ทานพนั้นแล้วกล่าวว่า  ท่าน
อย่าได้ทำกรรมชั่วอะไร ๆ แก่หญิงนี้    จงรับศีล   ให้ทานพนั้นตั้งอยู่ใน
ศีลห้า  ทานพคิดว่า   แม้เราจะพิทักษ์รักษาด้วยท้อง    ก็ยังไม่อาจรักษา
หญิงนั้นไว้ได้  คนอื่นใครเล่าจะรักษาได้   จึงส่งนางนั้นไปแล้ว   ตนเองก็
เข้าป่าอันเป็นที่อยู่ของตน.
         พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแสดงแล้ว   ให้ทรง
ประกาศสัจธรรมเวลาจบสัจจะ     ภิกษุผู้กระสัน    ได้ดำรงอยู่ในโสดา-
ปัตติผล  พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า   ดาบสผู้มีทิพยจักษุในครั้งนั้น
คือเราตถาคต    ฉะนี้แล.
                           จบ  อรรถกถาสมุคคชาดกที่  ๑๐