๗๕๓    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๗๕๕
ประพฤติมาแล้ว   คือกระทำมาแล้ว.    บทว่า   เวตฺตาจโร    คือพึงเที่ยว
ไปด้วยการรับจ้าง.    บทว่า     สงฺกุปโถปิ   จิณฺโณ   คือแม้หนทางที่มี
หลักตอ  เขาก็ได้ใช้มาแล้ว.   บทว่า  นเฏหิ   คือร่วมกับคนฟ้อนทั้งหลาย
เพื่อเลี้ยงชีพ.   บทว่า   จิณฺณํ   สห   วากุเรหิ   ความว่า   การขับร้องกับ
นักขับร้องทั้งหลาย  อันเขาผู้นำพวกนักขับร้องไปอยู่  ได้ประพฤติมาแล้ว
บทว่า    ทณฺเฑน   ยุทฺธํ   ความว่า  ได้ยินว่า  ถึงการรบกันด้วยท่อนไม้
เขาก็เคยรบมาแล้ว.    บทว่า   พนฺธา    กุลิกา  ความว่า ได้ยินว่า  แม้นก
ทั้งหลาย   เขาก็เคยดักมาแล้ว.   บทว่า   มิตมาฬฺหเกน  ความว่า   นัยว่า
แม้การตวงข้าวเปลือก   เขาก็เคยกระทำมาแล้ว.    บทว่า.   อกฺขา   €ิตา
ความว่า    แม้การเล่นสกา    เขาก็ได้ตั้งให้นักเลงสกาเล่นกัน.    บทว่า
สญฺโม   อพฺภตีโต   ความว่า   การสำรวมระวังในศีล   อันเขาผู้บวช
อาศัยเลี้ยงชีพ   ก้าวล่วงเสียแล้ว.   บทว่า   อปฺปหิตํ   ได้แก่   คัดไว้แล้ว
คือกระทำไม่ให้ไหลออก.
         โลหิต  ชื่อว่า  ปุปผกะ.
         ข้อนี้มีอธิบายว่า  ได้ยินว่า   บุรุษนี้     ตัดมือและเท้าของพวกที่มี
ความผิดต่อพระราชา    อาศัยเลี้ยงชีวิต    แล้วนำคนเหล่านั้นมาให้นอน
อยู่ที่ศาลา    พอเวลาเที่ยงคืนจึงไปที่ศาลานั้น    แล้วใส่ยาชื่อกัณฑกธูมะ
คัดเลือกที่ไหลออกให้หยุดได้.  บทว่า   หตฺถา  ทฑฺฒา   ความว่า ได้ยินว่า
ในเวลาที่เขาบวชเป็นอาชีวก     แม้มือทั้งสองของเขาก็ร้อน    เพราะรับ
ก้อนข้าวที่ร้อน.  บทว่า     ตานิสฺส  กมฺมายตนานิ    ได้แก่    เหตุเหล่านั้น
หน้า ๗๕๔