ณ ประเทศแห่งหนึ่ง    พระอานนทเถระจึงคิดว่า   อะไรหนอแลเป็นเหตุ
เป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคทรงยิ้มแย้ม       พระตถาคตทั้งหลายจะทรง
ยิ้มแย้มโดยไม่มีเหตุ    หามิได้   เราจักทูลถามก่อน     แล้วประคองอัญชลี
ทูลถามเหตุที่ทรงยิ้มแย้ม.   ลำดับนั้น   พระศาสดาตรัสเหตุที่ทรงยิ้มแย้ม
แก่พระอานนทเถระว่า    ดูก่อนอานนท์   เรื่องเคยมีมาแล้ว     มีฤาษีตน
หนึ่งชื่อว่า  กัณหะ   ท่านอยู่ในภูมิประเทศนี้    เป็นผู้ได้ฌาน   และรื่น-
รมย์อยู่ในฌาน   ด้วยเดชแห่งศีลของท่าน   บันดาลให้ภพของท้าวสักก-
เทวราชหวั่นไหว   ดังนี้    โดยที่เรื่องนั้นไม่มีปรากฏ   พระเถระจึงทูลอา-
ราธนาให้ตรัสเรื่องราว   พระองค์ได้ทรงนำเอาเรื่องในอดีตมาสาธก   ดัง
ต่อไปนี้ :-
         ในอดีตกาล เมื่อพระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติอยู่ในพระนคร
พาราณสี.  มีพราหมณ์คน  ๑  มีสมบัติ  ๘๐ โกฏิ ไม่มีบุตร ได้สมาทาน
ศีล   ปรารถนาบุตร    พระโพธิสัตว์บังเกิดในครรภ์นางพราหมณีภรรยา
ของพราหมณ์นั้น  ในวันตั้งชื่อพระโพธิสัตว์    ญาติทั้งหลายได้ตั้งชื่อให้
ว่า   กัณหกุมาร   เพราะมีผิวดำ   กัณหกุมารนั้นเมื่อมีอายุได้ ๑๖ ปี     มี
รูปงดงามดังรูปที่ทำด้วยแก้วมณี   บิดาส่งไปเรียนศิลปะในเมืองตักกศิลา
ครั้นเรียนสำเร็จแล้วก็กลับมา    ครั้งนั้น   บิดาให้เขาแต่งงานกับภรรยาที่
สมควรกัน    กาลต่อมา   เมื่อมารดาบิดาล่วงลับไปแล้ว     เขาได้เป็นใหญ่
ปกครองทรัพย์สมบัติทั้งหมด.