๘๘๙    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๘๙๑
         บทว่า     สมเณ    มยํ    พฺราหฺมเณ    ความว่า   ดูก่อนพราหมณ์
พวกเราเลี้ยงดู    สมณพราหมณ์   คือพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้มีบาปอันสงบ
แล้วแล   มีบาปอันลอยแล้วบ้าง    สมณพราหมณ์ผู้ตั้งอยู่ในธรรมที่เหลือ
บ้าง     ชนที่เหลือมีมารเดินทางเป็นต้นบ้าง    ให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าว
น้ำ   ก็ในพระบาลีคาถานี้ก็มาตามหลังคาถาว่า  ปุพฺเพว  ทานา  เหมือน
กัน.   บทว่า   นาติกฺกมาม   ความว่า   พวกเราไม่นอกใจภรรยาของตน
กระทำมิจฉาจารในหญิงอื่นในภายนอก.  บทว่า  อญฺตฺร  ตาหิ ความว่า
พวกเราประพฤติพรหมจรรย์ในหญิงที่เหลือ       นอกจากภรรยาของตน
แม้ภรรยาของพวกเราก็เป็นไปในชายที่เหลืออย่างนี้เหมือนกัน     บทว่า
ชายเร   แปลว่า   ย่อมเกิด.   บทว่า  สุตฺตมาสุ   คือในหญิงผู้สูงสุด   ผู้มี
ศีลดีทั้งหลาย.
         ข้อนี้มีอธิบายว่า       บุตรเหล่าใดของพวกเราเกิดในหญิงผู้สูงสุด
ผู้มีศีลสมบูรณ์เหล่านั้น   บุตรเหล่านั้นย่อมเป็นผู้มีประการอย่างนี้    คือ
เป็นผู้ฉลาดเป็นต้น     ความตายในระหว่างจักมีแก่บุตรเหล่านั้น     แต่ที่
ไหนเล่า   แม้เพราะเหตุนั้น  คนหนุ่ม ๆ ในตระกูลของพวกเราจึงไม่ตาย.
บทว่า   ธมฺมญฺจราม  ได้แก่   ประพฤติสุจริตธรรม  ๓  ประการ   เพื่อ
ประโยชน์แก่ปรโลก.   หญิงรับใช้ทั้งหลาย   ชื่อว่า   ทาสี.
         ในที่สุด  พราหมณ์ก็ได้แสดงคุณของผู้ประพฤติธรรม   ด้วยคาถา
๒ คาถาเหล่านี้   ว่า :-
หน้า ๘๙๐