๘๙๘    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๙๐๐
         บทว่า    โคปิปาสกชาติกา   คือ   ราวกะมีชาติกระหายน้ำแห่งโค
ทั้งหลาย  อธิบายว่า  เป็นเช่นกับด้วยโคที่กระหายน้ำ พระโพธิสัตว์แสดง
ความนี้ไว้ว่า    เปรียบเหมือนโคตัวที่กระหายน้ำลงสู่ท่าแล้วดื่มน้ำจนเต็ม
ปาก    แต่ไม่กระทำสิ่งที่ควรกระทำแก่น้ำอีกฉันใด       บุคคลบางพวกก็
ฉันนั้นเหมือนกัน  ทำที่จะกล้ำกลืนมิตรด้วยคำอันอ่อนหวานว่า   จะทำ
สิ่งโน้นสิ่งนี้ให้   แต่แล้วก็ไม่กระทำสิ่งที่ควรแก่คำอันไพเราะ  ความคุ้น-
เคยในบุคคลเช่นนั้น   ย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหายอันใหญ่หลวง.
         บทว่า   สุกฺขญฺชลิปคฺคหีตา   คือ  เป็นคนชูมืออันเปล่า.     บทว่า
วาจาย   ปลิคุณฺ€ิตา   คือ ปกปิดด้วยคำว่า  จักให้จักทำสิ่งนั้น.    บทว่า
มสุสฺเผคฺคู     ความว่า     มนุษย์ผู้หาแก่นสารมิได้เห็นปานนี้      ชื่อว่า
เป็นมนุษย์กระพี้.   บทว่า   นาสิเท   ได้แก่ ไม่ควรนั่งใกล้คือ   ไม่ควร
เข้าไปใกล้ในบุคคลนั้นเห็นปานนี้.
         บทว่า   ยสฺมึ   นตฺถิ   ความว่า  อนึ่ง  ความกตัญญูไม่มีในบุคคล
ใด   แม้ในบุคคลนั้น    ก็ไม่ควรนั่งใกล้.     บทว่า    อญฺญฺจิตฺตานํ
ได้แก่   ผู้ประกอบด้วยจิตอันไม่แน่นอน    อธิบายว่า   ผู้มีจิตกลับกลอก.
พระโพธิสัตว์แสดงความนี้ไว้ว่า    บุคคลไม่ควรคุ้นเคยต่อสตรีหรือบุรุษ
ผู้เห็นปานนี้.
         บทว่า   นานา   วิกตฺวา   สํสคฺคํ    พระโพธิสัตว์แสดงว่า     แม้
บุคคลใดกระทำความเกี่ยวข้องให้แจ้งชัด  คือ กระทำให้มั่นด้วยเหตุต่าง ๆ
หน้า ๘๙๙