๙๓๗    ๕๙.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๕    ๙๓๙
         บทว่า  อหึสํ     สพฺพปาณินํ  ความว่า  นกจักรพรากกล่าวว่า
ส่วนเรามิได้เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวงมากิน.  บทว่า โส  กรสฺสุ  อานุภาวํ
ความว่า   แม้ท่านนั้นจะทำความเพียรของตน   ละความทุศีล    กล่าวคือ
ปกติของตนเสีย.     บทว่า     อหึสาย     คือเป็นผู้ประกอบด้วยอหิงสา
เที่ยวไปในโลก.   บทว่า  ปิโย  โหหิสิ   มมฺมิว  ความว่า  เมื่อเป็นอย่างนี้
ท่านย่อมจะเป็นที่รักของชาวโลกเช่นตัวเรานั้นเทียว.   บทว่า   น  ชินาติ
คือไม่ทำทรัพย์ให้เสื่อมเอง.   บทว่า    น  ชาปเย   คือไม่ใช้ให้ผู้อื่นทำ
ทรัพย์ให้เสื่อม.     บทว่า     เมตฺตํโส     คือมีเมตตาจิตอันเป็นส่วนแห่ง
ความรัก.   บทว่า   น   เกนจิ   ความว่า   ขึ้นชื่อว่าเวรของผู้นั้น     ย่อม
ไม่มีกับใคร ๆ แม้สักคนเดียว.
         ฉะนั้น  ท่านต้องการเป็นที่รักของโลกพร้อมทั้งเทวโลก   ก็จงงด
เว้นจากเวรทั้งหมด       นกจักรพรากแสดงธรรมแก่กาด้วยประการฉะนี้.
กากล่าวว่า   ท่านไม่บอกอาหารของตนแก่เรา    แล้วก็ร้อง   กา  กา  บิน
ไปร่อนลง  ณ พื้นที่ที่เจือด้วยอุจจาระในกรุงพาราณสี.
         พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแสดงแล้ว     ทรง-
ประกาศสัจธรรมเวลาจบสัจจะ     ภิกษุผู้เหลาะแหละดำรงอยู่ในอนาคา-
มิผล   พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า    กาในครั้งนั้น   ได้มาเป็นภิกษุ
ผู้เหลาะแหละในบัดนี้     นางนกจักรพรากในครั้งนั้น  ได้มาเป็นมารดา
พระราหุลในบัดนี้  ส่วนนกจักรพรากในครั้งนั้น คือเราตถาคต ฉะนี้แล.
                        จบ อรรถกถาจักกวากชาดกที่  ๑๓
หน้า ๙๓๘