| พระสุตตันตปิฎก |
| |
| ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค |
| |
| เล่มที่ ๗ ภาคที่ ๑ |
| |
| ขอนอบน้อมแด่ |
| พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์นั้น |
| |
| มาติกา |
| ว่าด้วย ปัญญาญาณ ๗๓ |
| ๑. ปัญญาในการทรงจำธรรมที่ได้ฟังมาแล้ว เป็นสุตมย- |
| ญาณ, |
| ๒. ปัญญาในการฟังธรรมแล้วสังวรไว้ เป็นสีลมยญาณ, |
| ๓. ปัญญาในการสำรวมแล้วตั้งไว้ดี เป็นภาวนามยญาณ, |
| ๔. ปัญญาในการกำหนดปัจจัย เป็นธรรมฐิติญาณ, |
| ๕. ปัญญาในการย่อธรรมทั้งหลาย ทั้งอดีต, อนาคต |
| และปัจจุบันแล้วกำหนดไว้ เป็นสัมมสนญาณ, |
|
| ๖. ปัญญาในการพิจารณาเห็นความแปรปรวนแห่งธรรม |
| ส่วนปัจจุบัน เป็นอุทยัพพยญาณ, |
| ๗. ปัญญาในการพิจารณาอารมณ์แล้วพิจารณาเห็นความ |
| แตกไป เป็นวิปัสสนาญาณ, |
| ๘. ปัญญาในการปรากฏโดยความเป็นภัย เป็นอาทีนว- |
| ญาณ, |
| ๙. ปัญญาในความปรารถนาจะพ้นไปทั้งพิจารณา และ |
| วางเฉยอยู่ เป็นสังขารุเปกขาญาณ, |
| ๑๐. ปัญญาในการออกและหลีกไปจากสังขารนิมิตภาย |
| นอก เป็นโคตรภูญาณ, |
| ๑๑. ปัญญาในการออกและหลีกไปจากกิเลส ขันธ์ และ |
| สังขารนิมิตภายนอกทั้งสอง เป็นมรรคญาณ, |
| ๑๒. ปัญญาในการระงับปโยคะ เป็นผลญาณ, |
| ๑๓. ปัญญาในการพิจารณาเห็นอุปกิเลสนั้น ๆ อันอริย- |
| มรรคนั้น ๆ ตัดเสียแล้ว เป็นวิมุตติญาณ, |
| ๑๔. ปัญญาในการพิจารณาเห็นธรรมที่เข้ามาประชุมใน |
| ขณะนั้น เป็นปัจจเวกขณญาณ, |
| ๑๕. ปัญญาในการกำหนดธรรมภายใน เป็นวัตถุนานัตต- |
| ญาณ, |
|
๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑