๑๐๓ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ในนิทเทสวาระ๑ ปฐมฌานเป็นต้น ท่านสงเคราะห์ไว้ในปณีตา- | ||
| ธิมุตตตาเหมือนกัน. ก็เพราะประสงค์จะเข้าผลสมาบัติ จึงเข้าฌานมี | ||
| ปฐมฌานเป็นต้นออกแล้ว เห็นแจ้งธรรมที่สัมปยุตกับฌาน, ก็อรณ- | ||
| ปฏิปทาอันใดอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วในอรณวิภังคสูตร,๒ | ||
| อรณปฏิปทาแม้นั้น ก็พึงทราบว่าท่านสงเคราะห์ด้วยข้อนี้แล. | ||
| จริงอย่างนั้น ในอรณวิภังคสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส | ||
| ไว้ว่า | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจะแสดงธรรม | ||
| ชื่ออรณวิภังค์แต่เธอทั้งหลายว่า...ไม่พึงประกอบ | ||
| เนือง ๆ ซึ่งสุขอาศัยกาม อันเลว เป็นของชาว | ||
| บ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ | ||
| ประกอบด้วยประโยชน์ และไม่พึงประกอบเนือง ๆ | ||
| ซึ่งความเพียรเครื่องประกอบตนให้ลำบาก อันเป็น | ||
| ทุกข์ ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วย | ||
| ประโยชน์ ความปฏิบัติปานกลาง ไม่เข้าใกล้ที่ | ||
| สุด ๒ อย่างนี้นั้น อันตถาคตรู้พร้อมด้วยปัญญา | ||
| ยิ่งแล้ว เป็นข้อปฏิบัติทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ | ||
| เป็นไป เพื่อเข้าไปสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความ | ||
| ๑. ขุ.ป. ๓๑/๒๑๖. ๒. ม.อุ. ๑๔/๖๕๔. | ||
| ตรัสรู้ เพื่อนิพพานพึงรู้จักการยกย่องและการ | ||
| ตำหนิ ครั้นรู้แล้ว ไม่พึงยกย่อง ไม่ฟังตำหนิ | ||
| พึงแสดงธรรมเท่านั้น, พึงรู้การตัดสินความสุข | ||
| ครั้นรู้แล้ว พึงประกอบเนือง ๆ ซึ่งความสุขภายใน, | ||
| ไม่กล่าววาทะที่ลับหลัง ไม่ฟังกล่าวคำล่วงเกินต่อ | ||
| หน้า พึงเป็นผู้ไม่รีบด่วนพูด อย่าพูดรีบด่วน ไม่ | ||
| ฟังปรับปรำภาษาชนบท ไม่พึงล่วงเลยคำพูดสามัญ | ||
| เสีย นี้เป็นอุทเทสแห่งอรณวิภังค์... | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| การไม่ตามประกอบความเพียรเนือง ๆ ซึ่ง | ||
| โสมนัสของผู้มีความสุขโดยสืบต่อกาม อันเลว | ||
| เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของพระ- | ||
| อริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ นี้เป็นธรรมไม่มี | ||
| ทุกข์ ไม่มีความคับใจ ไม่มีความแค้นใจ ไม่มี | ||
| ความเร่าร้อน เป็นสัมมาปฏิปทา. เพราะฉะนั้น | ||
| ธรรมนี้ชื่อว่า อรณธรรม๑. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| การไม่ตามประกอบความเพียรเครื่องประกอบตน | ||
| ๑. ม.อุ. ๑๔/๖๖๓. | ||