๑๐๓๖    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๑๐๓๗
พหิทธารมณ์  ๑.
            อนาคตังสญาณ   ย่อมเป็นไปในอารมณ์  ๘  ด้วยสามารถแห่ง
ปริตตารมณ์ ๑   มหัคคตารมณ์ ๑   อัปปมาณารมณ์  ๑   มัคคารมณ์ ๑
อนาคตารมณ์  ๑  อัชฌัตตารมณ์ ๑  พหิทธารมณ์ ๑  นวัตตัพพารมณ์  ๑.
                                จบ  ปัญจญาณปกิณกะ
อาสวักขยญาณนิทเทส
            [๒๕๘]ปัญญาในความเป็นผู้มีความชำนาญในอินทรีย์  ๓
 ประการ   โดยอาการ  ๖๔   เป็นอาสวักขยญาณอย่างไร  ?
            อินทรีย์ ๓ ประการเป็นไฉน    คือ  อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ ๑
อัญญินทรีย์ ๑  อัญญาตาวินทรีย์ ๑.
            อันญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ย่อมถึงฐานะเท่าไร  อัญญินทรีย์ย่อม
ถึงฐานะเท่าไร   อัญญาตาวินทรีย์ย่อมถึงฐานะเท่าไร  ?
            อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ย่อมถึงฐานะ  ๑  คือ โสดาปัตติมรรค
อัญญินทรีย์ย่อมถึงฐานะ ๖   คือ   โสดาปัตติผล   สกทาคามิมรรค    สก-
ทาคามิผล   อนาคามิมรรค   อนาคามิผล  อรหัตมรรค  อัญญาตาวินทรีย์
ย่อมถึงฐานะ ๑   คือ   อรหัตผล.
          [๒๕๙]  ในขณะโสดาปัตติมรรค  อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์
มีสัทธินทรีย์ซึ่งมีความน้อมใจเชื่อเป็นบริวาร   วีริยินทรีย์มีการประคอง
ไว้เป็นบริวาร   สตินทรีย์มีความตั้งมั่นเป็นบริวาร   สมาธินทรีย์มีความ
ไม่ฟุ้งซ่านเป็นบริวาร    ปัญญินทรีย์มีความเห็นเป็นบริวาร   มนินทรีย์
มีความรู้แจ้งเป็นบริวาร    โสมนัสสินทรีย์มีความยินดีเป็นบริวาร    ชีวิ-
ตินทรีย์  มีความเป็นอธิบดี   ในความสืบต่อที่กำลังเป็นไป   เป็นบริวาร
ธรรมทั้งหลายที่เกิดในขณะโสดาปัตติมรรค      นอกจากรูปซึ่งมีจิตเป็น
สมุฏฐาน   เป็นกุศลทั้งหมดนั่นแล   ล้วนไม่มีอาสวะ    เป็นธรรมเครื่อง
นำออก   เป็นธรรมเครื่องให้ถึงความไม่สั่งสม   เป็นโลกุตระ  มีนิพพาน
เป็นอารมณ์  ในขณะโสดาปัตติมรรค   อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์   มี
อินทรีย์ ๘ ประการนี้    ซึ่งมีสหชาตธรรมเป็นบริวาร     มีธรรมอื่น ๆ
เป็นบริวาร    มีธรรมที่อาศัยกันเป็นบริวาร    มีธรรมที่ประกอบกันเป็น
บริวาร    เป็นสหรคต    เกิดร่วมกัน    เกี่ยวข้องกัน    ประกอบด้วยกัน
ธรรมเหล่านั้นแลเป็นอาการและเป็นบริวารของอนัญญาตัญญัสสามีติน-
ทรีย์นั้น.
         [๒๖๐]  ในขณะโสดาปัตติผล    อัญญินทริย์มีสัทธินทรีย์ซึ่งมี
ความน้อมใจเธอเป็นบริวาร ... ธรรมทั้งหลายที่เกิดในขณะโสดาปัตติผล
ทั้งหมดนั่นแลเป็นอัพยากฤต    นอกจากรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน     ล้วน
ไม่มีอาสวะ    เป็นโลกุตระ    มีนิพพานเป็นอารมณ์ในขณะโสดาปัตติผล