๑๐๔ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ตรัสรู้ เพื่อนิพพานพึงรู้จักการยกย่องและการ | ||
| ตำหนิ ครั้นรู้แล้ว ไม่พึงยกย่อง ไม่ฟังตำหนิ | ||
| พึงแสดงธรรมเท่านั้น, พึงรู้การตัดสินความสุข | ||
| ครั้นรู้แล้ว พึงประกอบเนือง ๆ ซึ่งความสุขภายใน, | ||
| ไม่กล่าววาทะที่ลับหลัง ไม่ฟังกล่าวคำล่วงเกินต่อ | ||
| หน้า พึงเป็นผู้ไม่รีบด่วนพูด อย่าพูดรีบด่วน ไม่ | ||
| ฟังปรับปรำภาษาชนบท ไม่พึงล่วงเลยคำพูดสามัญ | ||
| เสีย นี้เป็นอุทเทสแห่งอรณวิภังค์... | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| การไม่ตามประกอบความเพียรเนือง ๆ ซึ่ง | ||
| โสมนัสของผู้มีความสุขโดยสืบต่อกาม อันเลว | ||
| เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของพระ- | ||
| อริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ นี้เป็นธรรมไม่มี | ||
| ทุกข์ ไม่มีความคับใจ ไม่มีความแค้นใจ ไม่มี | ||
| ความเร่าร้อน เป็นสัมมาปฏิปทา. เพราะฉะนั้น | ||
| ธรรมนี้ชื่อว่า อรณธรรม๑. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| การไม่ตามประกอบความเพียรเครื่องประกอบตน | ||
| ๑. ม.อุ. ๑๔/๖๖๓. | ||
| ให้ลำบาก อันเป็นทุกข์ ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ | ||
| ประกอบด้วยประโยชน์ นี้เป็นธรรมไม่มีทุกข์ ฯลฯ | ||
| เพราะฉะนั้น ธรรมนี้ชื่อว่า อรณธรรม๑. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| มัชฌิมาปฏิปทานี้ อันพระตถาคตรู้พร้อมยิ่งแล้ว | ||
| ฯลฯ เพราะฉะนั้น ธรรมนี้ชื่อว่า อรณธรรม๒. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นี้ การ | ||
| ไม่ยกย่อง การไม่ตำหนิ การแสดงธรรมเท่านั้น, | ||
| นี้เป็นธรรมไม่มีทุกข์ ฯลฯ เพราะฉะนั้น ธรรมนี้ | ||
| ชื่อว่า อรณธรรม๓. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| สุขอาศัยเนกขัมมะ สุขเกิดแต่ความสงัด สุขเกิด | ||
| แต่ความสงบ สุขเกิดแต่ความตรัสรู้, นี้เป็นธรรม | ||
| ไม่มีทุกข์ ฯลฯ เพราะฉะนั้น ธรรมนี้ชื่อว่า | ||
| อรรณธรรม๔. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอรณวิภังค์นั้น | ||
| วาทะหลับหลัง ที่จริง ที่แท้ ประกอบด้วย | ||
| ๑. ม.อุ. ๑๔/๖๖๔. ๒. ม.อุ. ๑๔/๖๖๔. ๓. ม.อุ. ๑๔/๖๖๖. | ||
| ๔. ม.อุ. ๑๔/๖๖๗. | ||