สายน้ำพุ่งออกจากพระปรัศว์เบื้องซ้าย  ท่อไฟพุ่งออกจากพระปรัศว์เบื้อง
ซ้าย   สายน้ำพุ่งออกจากพระปรัศว์เบื้องขวา.  ท่อไฟพุ่งออกจากพระบาท
เบื้องขวา      สายน้ำพุ่งออกจากพระบาทเบื้องซ้าย,    ท่อไฟพุ่งออกจาก
พระบาทเบื้องซ้าย   สายน้ำพุ่งออกจากพระบาทเบื้องขวา.   ท่อไฟพุ่งออก
จากพระองคุลี    สายน้ำพุ่งออกจากระหว่างพระองคุลี   ท่อไฟพุ่งออกจาก
ระหว่างพระองคุลี     สายน้ำพุ่งออกจากพระองคุลี,     ท่อไฟพุ่งออกจาก
พระโลมาเส้นหนึ่ง ๆ    สายน้ำพุ่งออกจากพระโลมาเส้นหนึ่ง ๆ,    ท่อไฟ
พุ่งออกจากขุมพระโลมา    สายน้ำพุ่งออกจากขุมพระโลมา    ( พระรัศมี
แผ่ซ่านออกจากพระสรีรกายด้วยสามารถ) แห่งวรรณะ  ๖   คือ   สีเขียว
สีเหลือง     แดง   สีขาว   สีแสด  สีเลื่อมประภัสสร  พระผู้มีพระภาคเจ้า
เสด็จจงกรม  พระพุทธนิมิตประทับยืน   ประทับนั่ง   หรือทรงไสยาสน์,
พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับยืน   พระพุทธนิมิตเสด็จจงกรม,   ประทับนั่ง
หรือทรงไสยาสน์,   พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่ง   พระพุทธนิมิตเสด็จ
จงกรม  ประทับยืน  หรือทรงไสยาสน์,  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงไสยาสน์
พระพุทธนิมิตเสด็จจงกรม    ประทับยืน    หรือประทับนั่ง,     พระผู้มี-
พระภาคเจ้าเสด็จจงกรม  ประทับนั่ง   หรือทรงไสยาสน์   พระพุทธนิมิต
ประทับยืน,    พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจงกรม    ประทับยืน    หรือทรง
ไสยาสน์,    พระพุทธนิมิตประทับนั่ง,     พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับยืน
ประทับนั่ง      หรือเสด็จจงกรม    พระพุทธนิมิตทรงไสยาสน์    นี้เป็น
ยมกปาฏิหาริยญาณของพระตถาคต.

๗๐.  อรรถกถายมกปาฏิหีรญาณนิทเทส
            [๒๘๔]  พึงทราบวินิจฉัยในยมกปาฏิหีรญาณนิทเทสดังต่อไปนี้.
บทว่า     อสาธารณํ     สาวเกหิ - ยมกปาฏิหาริย์ไม่ทั่วไป   ด้วยสาวก
ทั้งหลาย      ความว่า     ในสาธารณญาณนิทเทสที่เหลือท่านไม่กล่าวไว้
เพราะไม่มีโอกาสด้วยคำอื่น   แต่ในนิทเทสนี้   พึงทราบว่า  ท่านกล่าวไว้
เพราะไม่มีคำอื่น.
            บทว่า  อุปริมกายโต - จากพระกายเบื้องบน   คือ จากพระสรีระ
เบื้องบนแห่งพระนาภี.
            บทว่า   อคฺคิกฺขนฺโธ    ปวตฺตติ - ท่อไฟพุ่งออก   คือ   เมื่อเข้า
ฌานเป็นบาทมีเตโชกสิณเป็นอารมณ์   ครั้นออกแล้วคำนึงว่า   ขอเปลว
ไฟจงพุ่งออกจากกายเบื้องบน   แล้วทำบริกรรม  อฐิฏฐานว่า   ขอเปลวไฟ
จงพุ่งจากกายเบื้องบน     ด้วยอภิญญาญาณ     เปลวไฟจะพุ่งขึ้นจากกาย
เบื้องบนพร้อมกับอฐิฏฐาน.   ในนิทเทสนี้   เปลวไฟนั้น  ท่านกล่าวว่า
ขันธ์    เพราะอรรถว่าเป็นกอง.
            บทว่า   เหฏฺ€ิมกายโต - จากพระกายเบื้องล่าง   คือ   จากพระ-
สรีระเบื้องล่างจากพระนาภี.
            บทว่า   อุทกธารา    ปวตฺตติ - สายน้ำพุ่งออก  คือ  เมื่อเข้าฌาน
เป็นบาทมีอาโปกสิณเป็นอารมณ์   ครั้นออกแล้วคำนึงว่า    ขอสายน้ำจง
พุ่งออกจากกายเบื้องล่างแล้วทำบริกรรม   อธิฏฐานว่า    ขอสายน้ำจงพุ่ง